Amasyalıdır. Hâfız Ahmed oğludur. Şa’bâniyye meşâyihinden tercemesi yukarıda yazılan Esnâf Şeyhi İbrâhim Efendi’nin hizmet-i şerîfinde istifâde-i ilm ü ma’rifet edib 1120’de Hızır Paşa Câmii imâmı ve cüzhânı ve 1123’de ilâveten Hızır Paşa Tekkesi şeyhi ve medresesi müderrisi oldu. [139]
Hızır Paşa Mahallesi’nde tedrîs ü irşâd, va’z u tezkîr, zikr ü tehlîl ile meşgûl olduğu hâlde 1141 senesi recebinin on altısında dâr-ı teşrîfe irtihâl etdi. Meşâhîr-i sülehâdan, âlim, müteşerri’ bir zât idi. Mahdûmları Sâlih, İsmâil Efendiler olup eş-Şeyh Sâlih Efendi Hızır Paşa’nın imâm ve şeyhi iken 1153 ve bunun mahdûmu Mustafa Efendi 1155’de vefât etdi. İsmâil Efendi de imâm idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Hâfız Ahmed'in oğludur. Şa'bâniyye şeyhlerinden, hâl tercümesi yukarıda yazılan Esnaf Şeyhi İbrâhim Efendi'nin hizmetinde ilim ve irfan öğrenip 1120'de [1708-09] Hızır Paşa Camii imamı ve cüzhânı (Kur'an cüzü okuyan görevli), 1123'te [1711-12] ayrıca Hızır Paşa Tekkesi şeyhi ve medresesi müderrisi oldu.
Hızır Paşa Mahallesi'nde ders verme ve doğru yola yöneltme, vaaz ve öğüt, zikir ve tevhid ile uğraştığı sırada 1141 receb ayının on altısında [1729] vefat etti. Tanınmış dindarlardan, âlim, şeriata bağlı bir zattı. Oğulları Sâlih ve İsmâil Efendilerdir. Eş-Şeyh Sâlih Efendi Hızır Paşa'nın imamı ve şeyhi iken 1153'te [1740-41], onun oğlu Mustafa Efendi ise 1155'te [1742-43] öldü. İsmâil Efendi de imamdı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- Şa'bâniyye: Şa'bân-ı Velî'ye (Kastamonu) bağlanan Halvetî kolu
- meşâyih: şeyhler
- istifâde-i ilm ü ma'rifet: ilim ve irfandan yararlanma
- cüzhân: camide Kur'an'ı cüz cüz okuyan görevli
- tedrîs ü irşâd: ders verip doğru yolu gösterme
- va'z u tezkîr: öğüt verme, hatırlatma
- zikr ü tehlîl: Allah'ı anma ve tevhid getirme
- dâr-ı teşrîf: ahiret yurdu; ölüm için kullanılan bir deyim
Hızır Paşa Tekkesi
Hızır Paşa Tekkesi eski Şamice Mahallesi'ndeydi ve bugünkü Gökmedrese Mahallesi'nde, Gökmedrese Camii'nin batı yanına düşer. Yörgüçpaşazâdelerden Beylerbeyi Hızır Paşa, Kanunî devrinin sonlarına doğru 971'de [1564] tekkeyi kurmuş ve vakıflarını düzenlemiştir. Halvetî tarikatına bağlı bu tekkenin ilk şeyhi "Molla Şeyh" diye tanınan İlyas Efendi'dir; ardından Memi Dede Mehmed Efendi, onun oğlu İbrâhim Efendi, Hüsâmeddin Efendi, Mustafa Efendi, vaiz Hasan Efendi ve onun oğlu Mehmed Efendi sırasıyla şeyh olmuştur. Tekke 1730'da yanmış, yeri bugün belirlenememiştir. Memi Dede ile halifesi Hüsâmeddin Efendi'nin mezarı, Hacılar Meydanı Mahallesi'ndeki Memi Dede Mezarlığı'nda, Tokat yolunun altında kalan bir mermer mezarla işaretlidir.
Bu madde ile kaynaklar arasında birkaç belirsizlik vardır. Hüsameddin bu İbrâhim Efendi'yi Hızır Paşa Tekkesi şeyhi olarak anar; tekke şeyhleri listesinde Memi Dede'nin oğlu İbrâhim'in adı geçer, ancak ikisinin aynı kişi olup olmadığı belli değildir. Öte yandan 147. maddede, Esnaf Şeyhi İbrâhim Efendi'nin halifeleri arasında "Eğincik Şeyhi İbrâhim Efendi" sayılır; bu maddenin başlığı da aynıdır. Eğincik'in bir yer adı mı yoksa bir tekke adı mı olduğu metinden anlaşılmıyor. Ayrıca Amasya Halvetîleri üzerine bir makale, Şabâniyye'den Amasyalı Hâfız İbrâhim Efendi'yi 1124'te [1712] ölmüş olarak anar; Hüsameddin Esnaf Şeyhi'nin ölümünü 1123'e koyar. Bu, aynı kişiyle ilgili bir tarih farkı olabilir, ama kesin değildir.
Yine bu madde ile 155. madde arasında dikkat çekici bir rastlantı vardır: iki İbrâhim Efendi de aynı gün, 1141 receb ayının on altısında ölmüştür. Hüsameddin bunu ayrıca belirtmez.
Kaynakça