AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Hacıköylüzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 50 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya civârında Hacıköylüdür. Mâliye Defterlerinde mukayyed görüldüğü üzere dergâh-ı âlî kapıcıbaşılarından Cevher Ağa’nın mahdûmudur. Mâliye mektubî kaleminde tefeyyüz [135] ederek hulefâdan olup sonra tezkireci oldu. Buradan 1126’da Girid defterdârlığıyla taşra gönderildi. Ba’de’l-azl 1133 senesi evâhirinde vefât etdi. Birâderleri Ahmed, Osmân Ağalardır.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya yakınındaki Hacıköylü'dür. Maliye Defterleri'nde kayıtlı görüldüğü üzere Devlet Kapısı kapıcıbaşılarından Cevher Ağa'nın oğludur. Maliye mektubî kaleminde yükselerek hulefâ (maliye kâtipleri) arasına girdi, sonra tezkireci oldu. Buradan 1126'da [1714] Girit defterdarlığıyla taşraya gönderildi. Görevden alındıktan sonra 1133 yılının sonlarında [1721] öldü. Kardeşleri Ahmed ve Osman Ağalardır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • dergâh-ı âlî kapıcıbaşısı: Devlet Kapısı'nda görevli kapıcıların başı, saray hizmetinde bir rütbe
  • mâliye mektubî kalemi: maliye nezaretinin yazışmalarının yürütüldüğü kalem
  • tefeyyüz: ilerleme, yetişip yükselme
  • hulefâ: bu bağlamda maliyede kâtiplik düzeyine yükselmiş kişiler
  • tezkireci: sadrazam ya da maliye dairesinde belge ve tezkereleri düzenleyen üst düzey kâtip
  • defterdâr: bir eyaletin ya da devletin mali işlerinin başındaki görevli
  • ba'de'l-azl: görevden alındıktan sonra
  • evâhir: sonları

Girit Defterdarlığı

Maddedeki kişi, kitapta yalnızca "Hacıköylüzâde" lakabıyla anılır; adı ve babasının adı dışında bir ayrıntı verilmez. Girit'in Osmanlı idaresindeki mali işlerini yürüten defterdar, eyaletin gelir ve gider kayıtlarından sorumlu bir görevli idi. Hüsameddin'in verdiği 1126 tarihi, Girit'in o dönemde hâlâ Osmanlı elinde bulunduğunu hatırlatır; ada, uzun süren bir kuşatmanın ardından 1669'da fethedilmişti.

Yapılan taramalarda Hacıköylüzâde İbrâhim Efendi'ye dair, Hüsameddin dışında bir kaynakta bilgiye rastlanmadı. Aile adının Amasya yakınındaki bir köye dayandığı ve babasının saray kapıcıbaşılarından olduğu bilgisi yalnızca bu kitaptan alınmıştır.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler