AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Hoca Paşazâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 49 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Beylerbeyi Amasyalı Hoca Ahmed Paşazâde Dede Ali Bey’in mahdûmudur. Kibâr-ı züamâdan iken mîr-livâ olarak devr-i bilâd etdi. Bir müddet Amasya’da baş-a’yân olup 1130 senesinde vefât etdi. Kibâr-ı ümerâdan, hânedân idi. Cübbecioğlu Ağa Paşa, Mataracı Paşa demekle meşhûr İbrâhim Ağa bin Mehmed bin Osmân’ın terceme-i hâli yukarıda Ağa Paşa-İbrâhim Ağa diye geçdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Beylerbeyi Amasyalı Hoca Ahmed Paşa'nın oğlu Dede Ali Bey'in oğludur. Büyük zeamet sahiplerinden iken sancak beyi olarak çeşitli yerleri dolaştı. Bir süre Amasya'da baş ayan olup 1130'da [1717-18] vefat etti. Büyük beylerden, soylu bir aileden idi. "Cübbecioğlu Ağa Paşa" ve "Mataracı Paşa" diye tanınan İbrâhim Ağa bin Mehmed bin Osman'ın hâl tercümesi yukarıda "Ağa Paşa, İbrâhim Ağa" başlığı altında geçti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • kibâr-ı züamâ: büyük zeamet sahipleri
  • mîr-livâ: sancak beyi
  • devr-i bilâd: şehirleri dolaşma, çeşitli görevlerde yer yer gezme
  • baş-a'yân: bir yerin ileri gelenlerinin başı
  • hânedân: soylu, köklü aile
  • terceme-i hâl: hayat hikâyesi

Hoca Ahmed Paşa ve Ailesi

Maddedeki soy, Amasyalı Hoca Ahmed Paşa'ya dayanır. Hoca Ahmed Paşa İğnecizâde Hoca Ahmed Paşa diye de anılır ve Amasya'dan çıkmış bir beylerbeyidir; Hüsameddin'in kayıtlarına göre 1038'de başka Amasya ileri gelenleriyle birlikte, çıkan karışıklıklar yüzünden İstanbul'a çağrılıp Yedikule'de hapsedilmiş, 1039'da sadrazam Hüsrev Paşa'nın çabalarıyla serbest bırakılıp Batum beylerbeyi olmuş, 1042'de Trabzon beylerbeyi olmuştur. 1068'de ise Amasya'nın mutasarrıfı olarak anılır. Halvetî tarikatı çevresinden geldiği de belirtilmiştir. İbrâhim Bey, bu ünlü paşanın torunudur: babası Dede Ali Bey, paşanın oğludur.

Baş Ayan

"Baş-a'yân", bir şehrin ileri gelenlerinin başı demektir. İbrâhim Bey'in bir süre Amasya'da bu konumda bulunması, ailenin yerel itibarını gösterir. Metnin son cümlesi, daha önce anlatılan İbrâhim Ağa (Mataracı Paşa) maddesine gönderme yapar; ayırt edilmesi gereken iki ayrı İbrâhim vardır. Dede Ali Bey ve İbrâhim Bey hakkında Hüsameddin dışında kayıt bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler