Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · BİRİNCİ BÂB · ONUNCU FASIL · İKİNCİ DEVRE
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 3. Cilt, s. 512–513 • Hazırlayan: Prof. Dr. Mehmet ARSLAN
Amasyalı Hacı Beyzâde Velî Paşa'nın oğludur. Şehzâde Sultân Murâd'ın Manîsâ'ya naklinde 976 senesi rebî'ulâhirinde Amasya beyi oldu. Bu sene Halvetiyye meşâyihinden eş-Şeyh Abdurrahîm Efendi vefât etdi.
İlyâs Bey, Amasya havâlîsinde zuhûr eden erbâb-ı şekâveti tenkîl etmekde yararlıklar gösterdiğinden 977 senesi recebinde Kefe beylerbeyliğine terfî'an ta'yîn olunup⁶⁰⁰ yerine Kâsım Bey Amasya mîrlivâsı oldu.
Amasyalı Hacı Beyzâde Velî Paşa'nın oğludur. Şehzade Sultan Murad'ın Manisa'ya nakledilmesiyle 976 [1568-69] yılı rebîülâhirinde Amasya beyi oldu. Bu yıl Halvetiyye şeyhlerinden Şeyh Abdurrahîm Efendi vefat etti.
İlyâs Bey, Amasya çevresinde ortaya çıkan eşkıyayı bastırmakta yararlıklar gösterdiği için 977 [1569-70] yılı receb ayında terfi ettirilerek Kefe beylerbeyliğine atandı; yerine Kâsım Bey Amasya mîrlivâsı oldu.
Şeyh Abdurrahîm Efendi'nin bağlı olduğu Halvetiyye, Amasya'da çok yayılmış bir tarikattı. Bu konuda yazılmış bir makaleye göre Amasya, tarikatın Anadolu'da en yaygın olduğu şehirlerden biridir. Halvetiyye on beşinci yüzyılın başında Pîr İlyas'ın Şirvan'dan Amasya'ya dönmesiyle şehir hayatına girmiş ve on dokuzuncu yüzyılın sonlarına kadar şehrin toplumsal, siyasi, kültürel ve dinî hayatını doğrudan etkilemiştir. Makale ayrıca tarikatın Osmanlı-Safevi ilişkilerinde devlet lehine bir rol oynadığını ve doğu sınırlarının güvenliğine katkı sağladığını söyler.
Hüsameddin'in sancak beyleri arasına tarikat şeyhlerinin vefatını da yazması bu yüzden anlaşılır bir tercihtir. Şeyh Abdurrahîm Efendi'nin kim olduğuna dair, Halvetiyye tekkelerini tarayan söz konusu makalede bir kayda rastlanmadı; adı yalnızca Hüsameddin'de görülüyor.
İlyâs Bey, Amasya'da bir yıldan biraz fazla kalmıştır. Dipnotta Kefe beylerbeyliğine atanmasının ahkâm defterine dayandığı belirtilir. Hacı Beyzâde Velî Paşa ve Kâsım Bey için başka bir kaynakta bilgi bulunamadı.