Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · BİRİNCİ BÂB · ONUNCU FASIL · AMASYA TÂRÎHİ'NDEN ÜÇÜNCÜ DEVRE BAKİYYESİ
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 4. Cildin Bakiyyesi, s. 669 • Hazırlayan: Prof. Dr. Mehmet ARSLAN
Sivâs'da sâkin olup Amasyalılardandır. Sefer Ağa oğullarından Hacı Abdulbâkî Ağa bin Hacı Ahmed Bey'in oğlu ve Amasyalı Sarıbeyzâde Mehmed Paşa'nın dâmâdıdır. Mutasarrıf-ı sâbık Mar'aş beylerbeyi olduğundan 1195 rebî'ulâhirinin ibtidâsında Amasya mutasarrıfı oldu.
Kendisi Sinop muhâfızı idi. Sâbık kethüdâ kâtibi Abdullâh Efendi Amasya mütesellimi olarak menfî şeklinde geldi. Oğlu Mehmed Bey işlerini görürdü.
Sivas'ta oturmakla birlikte Amasyalılardandır. Sefer Ağa oğullarından Hacı Abdülbâkî Ağa bin Hacı Ahmed Bey'in oğlu ve Amasyalı Sarıbeyzâde Mehmed Paşa'nın damadıdır. Önceki mutasarrıf Maraş beylerbeyi olduğundan, 1195 [1781] yılı rebiülahirinin başında Amasya mutasarrıfı oldu.
Kendisi Sinop muhafızı idi. Eski kethüda kâtibi Abdullah Efendi, adeta sürgün gibi, Amasya mütesellimi olarak geldi. Paşanın işlerini oğlu Mehmed Bey görürdü.
Mustafa Paşa, Amasya'nın XVII. ve XVIII. yüzyıllarda devlet hizmetine birçok adam veren ailelerinden Sefer Ağazâdeler'e mensuptur. Hüsameddin, kitabının giriş kısmında bu adı şehrin en kalabalık soylarından birinin kollarından biri olarak anar; ailenin adını aldığı kişi olması muhtemel Amasya mütesellimi Sefer Ağa, 1057 [1647] depreminde zarar gören bir mescidi onartmış ve yanına bir çeşme yaptırmıştı, mescid bu yüzden "Sefer Ağa Mescidi" diye anılmıştır. Ailenin en tanınmış ferdi, XVII. yüzyıl sonlarında İran elçiliği, Şam valiliği ve emîrü'l-haclık yapan Sefer Ağazâde Elçi Hacı Mehmed Paşa'dır.
Hüsameddin'in biyografiler kısmında Mustafa Paşa'nın oğlu olduğu anlaşılan Sefer Bey için ayrı bir madde vardır. Orada Sefer Bey, "Sefer Ağazâde Mustafa Paşa bin Ahmed Ağa bin Sefer Bey'in oğlu ve Sarı Beyzâde vezir Mehmed Paşa'nın kızından torunu" diye tanıtılır; babası Sivas'ta oturduğu için Sivas eşrafından sayıldığı, bir süre babası adına Sivas mütesellimliği yaptığı ve 1221 [1806-07] yılından sonra öldüğü belirtilir. İki kayıt Mustafa Paşa'nın Sivas'ta oturduğu ve Sarıbeyzâde Mehmed Paşa'nın damadı olduğu konusunda birleşir. Baba adında ise küçük bir fark vardır: bu maddede Mustafa Paşa'nın babası Hacı Abdülbâkî Ağa, dedesi Hacı Ahmed Bey olarak verilirken öteki maddede doğrudan "Ahmed Ağa'nın oğlu" denir; bir kuşağın atlandığı düşünülebilir. Maddede işlerini gördüğü söylenen oğlu Mehmed Bey hakkında başka bilgi bulunamadı.
Mustafa Paşa'nın kayınpederi Sarıbeyzâde (kimi kaynaklarda Sarızâde) Mehmed Paşa, Amasyalı olup Sivas'ta yükselmiş bir devlet adamıdır. Ahmet Önal'ın tevcih defterlerine dayanan çalışmasına göre Sarızâde Mehmed Paşa önce Amasya mutasarrıfı idi; vakanüvis Enverî'nin kaydına göre Sivas alaybeyi iken eyaletteki kapısız levendlerin cezalandırılmasındaki yiğitliği sebebiyle Rumeli beylerbeyiliği pâyesiyle 1763'te Sivas'a tayin edilmiştir. Sivas'ı farklı tarihlerde iki defa idare eden paşa, Bender muhafızı iken ölmüş, ölüm haberi 23 Haziran 1769'da orduya ulaşmıştır. Hüsameddin de önceki bir maddede, Sivas valisi Çapan Ahmed Paşa'nın idamı üzerine "Amasyalı Sarıbeyzâde vezir Mehmed Paşa"nın Sivas valisi olduğunu kaydeder. Mustafa Paşa'nın Sivas'ta yerleşmiş olması, bu evlilik bağıyla açıklanabilir.
Maddedeki "mutasarrıf-ı sâbık" Gürcüzâde Halil Paşa'dır; Hüsameddin onun Maraş'a gittiğini bu cümleyle haber verir. Mustafa Paşa Sinop muhafızı olduğundan Amasya'ya gelmemiş, sancak mütesellim ve oğlu aracılığıyla yönetilmiştir. Hüsameddin'in mütesellim Abdullah Efendi için kullandığı "menfî şeklinde geldi" ifadesi, Abdullah Efendi'nin İstanbul'daki görevinden uzaklaştırılarak Amasya'ya gönderildiğini düşündürür; bir sonraki maddede yerinde bırakıldığı, iki madde sonra da "affedilip" İstanbul'a döndüğü anlatılır. Bu da onun Amasya'da bir tür sürgün hayatı yaşadığını doğrular. Mustafa Paşa'nın Sinop muhafızlığına dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Paşanın mutasarrıflığı iki aydan biraz uzun sürmüş, cemaziyelahir 1195'te sancak başka bir vezire geçmiştir.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.