Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 371 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Moğol ümerâsından Sübüktâ’nın oğludur ve Gümüşlüzâde İsmâîl Bey’in eniştesidir. Eyâlet-i Rûmiyye nâzırı ve Amasya emîrü’l-ümerâsı İşboğa Noyîn’in dâmâdı olup emîr-i müşârün-ileyhin zamân-ı emâretinde Amasya cândârı, ya’nî muhâfızı oldu.
720 senesi evâilinde kayınpederinin vefâtında Sivas Vâlîsi Emîr Çobanoğlu Timurtaş Bey’e intisâb edib [354] mevki’ini muhâfaza etdi. 727’de azl ve nekbete uğradı. Ba’dehû vefât etdi. Ümerâdan idi. BunaUğur Cândâr da denirdi. Mahdûmu Mûsâ Bey’dir.
Moğol emirlerinden Sübüktâ'nın oğludur ve Gümüşlüzâde İsmâîl Bey'in eniştesidir. Rum Eyaleti nâzırı (denetçisi) ve Amasya baş emiri İşboğa Noyîn'in damadı olup adı geçen emirin emirliği sırasında Amasya cândârı, yani muhafızı oldu.
720 yılının başlarında [1320] kayınpederi ölünce Sivas Valisi Emîr Çobanoğlu Timurtaş Bey'e bağlanarak makamını korudu. 727'de [1326-27] görevden alınıp felâkete uğradı. Sonra öldü. Emirlerdendi. Ona Uğur Cândâr da denirdi. Oğlu Mûsâ Bey'dir.
Maddede adı geçen Timurtaş, İlhanlıların nüfuzlu devlet adamı Emîr Çoban'ın oğludur. Hükümdar Ebû Said Bahadır Han onu Anadolu valiliğine getirdi. Babası Emîr Çoban 1327'de öldürülünce Ebû Said'den korkan Timurtaş Mısır'a, Memlük sultanına sığınmak için gitti ve yerine kayınbiraderi Alâeddin Eretna'yı bıraktı. Hüsameddin'in 727'deki "azl ve nekbet"i bu olayla aynı yıla denk gelir. Kaynaklar adı kimi yerde Demirtaş, kimi yerde Timurtaş yazar; aynı kişi olduğu anlaşılmaktadır (çıkarım). Hüsameddin Timurtaş'a Sivas Valisi der; ansiklopedi maddesi onu Anadolu valisi olarak anar, Sivas'ı ise sonradan Eretna'nın yönettiği yerler arasında sayar.
İlhanlı yönetimi Anadolu'yu valiler ve noyanlar aracılığıyla yönetiyordu. Amasya bu düzende bir Selçuklu soyunun da yaşadığı bir şehirdi: Sultan II. Gıyaseddin Mesud'un oğlu Taceddin Altunbaş'ın bir süre Amasya'da hâkimiyet sürdürdüğü, kaynaklarda Altunbaş'ın soyundan gelenlerin Amasya çevresinde yaşadığı yazılır. Uğur Bay'ın hizmet ettiği İşboğa Noyîn'in, Gümüşlüzâde İsmâîl Bey'in ve Sübüktâ'nın kimliğine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar