AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Oruç Bey-Yörgüç Paşazâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 370 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Ümerâdan Yûnus Bey bin Yörgüç Paşa’nın mahdûmudur. Pederinin intikâlinde yetim olduğundan Yörgüç Paşa kendisine isâbet eden hisse-i mevrûsesini buna hîbe etdi. Amcası Hızır Bey’in yanında büyüdü. Bunun da irtihâlinde züamâdan olup hayli muhârebâta iştirâk ederek ümerâdan oldu. 893’de Mısır Harbi’nde vefât etdi. Emlâkini vakfeylediğinden Yörgüç Paşa Vakfı’na ilhâk edildi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Emirlerden, Yörgüç Paşa oğlu Yûnus Bey'in oğludur. Babası ölünce yetim kaldığından Yörgüç Paşa, kendisine düşen miras payını ona bağışladı. Amcası Hızır Bey'in yanında büyüdü. Amcasının ölümü üzerine zeamet sahiplerinden olup birçok savaşa katılarak emirlerden oldu. 893'te [1487-88] Mısır Savaşı'nda öldü. Mülklerini vakfettiğinden Yörgüç Paşa Vakfı'na katıldı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ümerâ: emirler
  • mahdûm: oğul
  • pederinin intikâli: babanın ölümü
  • hisse-i mevrûse: mirastan düşen pay
  • hîbe etmek: bağışlamak
  • irtihâl: ölüm
  • züamâ: zeamet sahipleri, büyük askerî dirlik sahipleri
  • muhârebât: savaşlar
  • emlâk: mülkler
  • ilhâk edilmek: katılmak

Yörgüç Paşa ve Soyu

Maddedeki Yörgüç Paşa, Çelebi Sultan Mehmed'in oğlu Şehzade Murad 1414'te Amasya'ya beylik için gönderildiğinde onun lalası olan devlet adamıdır. Murad'ın II. Murad adıyla tahta çıkmasının ardından Rum beylerbeyiliğine getirildi (1423), vezirlik rütbesi aldı ve Nisan-Mayıs 1442'de öldü. Amasya'da yaptırdığı caminin türbesinde gömülüdür. Hızır, Yûnus ve Mustafa adlı üç oğlu vardı; Hızır ile Mustafa'nın Varna Muharebesi'nde öldüğü bilinir. Hüsameddin'in andığı amca büyük olasılıkla bu Hızır Bey'dir (çıkarım); Yörgüç Paşa'nın kardeşi olan ve Amasya'yı sonradan yöneten Hızır Paşa ile karıştırılmamalıdır. Yûnus Bey'in ölümüne ve çocuklarına dair okunan kaynaklarda bilgi yoktur; bu maddenin konusu olan torunun adı Hüsameddin'de de verilmez.

Yörgüç Paşa'nın soyu hakkında farklı şecereler ileri sürülmüştür. Bir görüşe göre Amasya'daki Atabeg Medresesi'ni yaptıran Nâsırüddin Ahmed'in soyundandır. Ancak camisinin kitabesinde, mezar taşında ve vakfiyesinde babasının adı Abdullah olarak yazıldığından bu şecerelerin doğruluğu şüphelidir. Atabeyzâdeler denen ailenin Yörgüç Paşa'dan gelen koluna Yörgüç Paşazâdeler denmiştir.

Yörgüç Paşa Vakfı

Yörgüç Paşa Amasya'da bir cami, medrese, imaret ve iki hamam, Tokat'ta bir hamam ve han, Gümüş'te bir cami, Havza'da bir imaret, Kavak'ta bir cami ve İskilip'te bir hamam yaptırmıştır. Camisinin kitabesine göre Amasya'daki yapı 1430'da (834) tamamlanmıştır; il kültür ve turizm müdürlüğünün sayfasında 1428 yazılıdır. Bu iki tarih arasındaki farkı kaynaklar açıklamaz.

Mısır Savaşı

893 yılı (1487-88), II. Bayezid döneminde Osmanlılar ile Memlûkler arasında 1485-1491 yıllarında yürüyen savaşın ortasına denk gelir. Hüsameddin torunun hangi çarpışmada öldüğünü belirtmez. Yörgüç Paşazâde'nin bu savaşın hangi aşamasında bulunduğuna dair başka bir kayıt görülmedi.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 370–370. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

7. Cilt içindekiler