Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Durmaz gönül vatanını arzular
Gelin safa ile gönderin bizi
Mümin müslim himmet eyler gaziler
Gelin safa ile gönderin bizi
Müminin safı güruhu naciler
Yardım eylesin sakkacı sucular
Sohbet ettiğimiz müslim bacılar
Gelin safa ile gönderin bizi
Gerçek âşık söyler gevheri kanlar
Söylensin bu demde sürülen demler
Hayır himmet edin ey sofu canlar
Gelin safa ile gönderin bizi
Âşık kail değil her göle dalmaz
Muhabbetin bahçesinde har olmaz
Ceset gider amma özler ayrılmaz
Gelin safa ile gönderin bizi
Bahri olup kudret ummanın boylan
Hak için dergâha bir niyaz eylen
Çok tuz ekmek yedik hep helal eylen
Gelin safa ile gönderin bizi
Okurum dersimi yazılı sırdan
Âşıkların ilmi İmam Cafer’den
Cümlemizi ayırmasın yaradan
Gelin safa ile gönderin bizi
Kul Hüseyn’im fehm eyledi buradan
Mevla’m ayırmasın demden sıradan
Yine kavuşturur bizi yaradan
Gelin safa ile gönderin bizi

Günümüz Türkçesiyle

1. Gönül durmaz, vatanını arzular; gelin, bizi sevinçle uğurlayın. Mümin, müslim, gaziler himmet eyler; gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

2. Müminin safı kurtuluşa eren topluluktur; saka hizmeti gören sucular yardım etsin; sohbet ettiğimiz müslim bacılar da. Gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

3. Gerçek âşık söyler, cevher gibi sözler döker; bu demde sürülen demler söylensin. Ey sofu canlar, hayır ve himmet edin; gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

4. Âşık her göle dalmaya razı olmaz; muhabbetin bahçesinde diken olmaz. Beden gider ama özler ayrılmaz; gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

5. Denizci olun, kudret ummanını boylayın; Hak için dergâha bir niyaz edin. Birlikte çok tuz ekmek yedik, hakkınızı helal edin; gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

6. Dersimi yazılı sırdan okurum; âşıkların ilmi İmam Cafer'dendir. Yaradan hepimizi birbirimizden ayırmasın; gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

7. Kul Hüseyin bunu buradan anladı; Mevlam bizi demden, sıradan ayırmasın. Yaradan bizi yine kavuşturur; gelin, bizi sevinçle uğurlayın.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Nakarat bir uğurlama dileğidir: "Gelin safa ile gönderin bizi" ilk dörtlükte ikinci ve dördüncü dizeyi tutar, sonraki altı dörtlükte dördüncü dizede yinelenir. Bu dörtlüklerde ilk üç dize birbirine uyaklıdır ("naciler, sucular, bacılar", "kanlar, demler, canlar", "dalmaz, olmaz, ayrılmaz", "boylan, eylen, eylen", "sırdan, Cafer'den, yaradan", "buradan, sıradan, yaradan"). Işık yedi dörtlüklük, on birli hece ölçüsündeki metni nefes olarak sınıflar. Son dörtlükte şair "Kul Hüseyn'im" der. Kaynak kişi Halil Sezgin'dir.

Anlam ve Söz Sanatları

Deyiş bir uğurlama ve helalleşme şiiridir. Gönlü vatanını arzulayan âşık, cemde ya da muhabbette bir arada bulunduğu topluluktan kendisini sevinçle uğurlamalarını ister. Topluluğun üyeleri tek tek anılır: kurtuluşa eren müminler, cemde su dağıtan saka hizmetini görenler, birlikte sohbet edilen müslim bacılar ve sofu canlar. Beşinci dörtlükteki "Çok tuz ekmek yedik hep helal eylen" dizesi, birlikte yenen ekmeğin ve paylaşılan sofranın kurduğu bağı ve ayrılmadan önce hakların helal edilmesi geleneğini dile getirir.

Dördüncü dörtlüğün son dizesi deyişin ana düşüncesini taşır: beden gider ama özler ayrılmaz. Bu düşünce, Işık'ın anlattığı Kul Hüseyin ile musahibi İbrahim Derviş arasındaki gönülden gönüle muhabbet menkıbesiyle de uyumludur. Altıncı dörtlükte âşıkların ilminin İmam Cafer'den geldiği söylenir; İmam Cafer-i Sadık, Alevî geleneğinde yolun buyruğunun kaynağı sayılan imamdır. Son dörtlük yeniden kavuşma umuduyla kapanır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar