"Livana livana" diye kendini tekrarlayan iki kelimelik bir sözle fişe geçen bu oyun havasını Kazım Aygül, 9 Temmuz 1943'te Gümüşhacıköy'de sazıyla okumuştur. Başlığa eklenen "Oyun – Çevirmelerden" notu, derleyicilerin parçayı bir oyun olarak ve "çevirme" adı verilen oyunlardan biri olarak tanımladığını gösterir. "Livana" kelimesinin anlamı da çevirmelerin nasıl oynandığı da katalogda açıklanmaz.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değil
  • Kaynak kişi: Kazım Aygül (saz; doğum rumî 1318, yani 1902-1903; rençber; Gümüşhacıköy, Halas köyü)
  • Derleme yeri ve tarihi: Gümüşhacıköy, 9 Temmuz 1943 (yer katalogda köşeli ayraç içinde)
  • Derleyen: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen ve teknisyen Rıza Yetişen (Ankara Devlet Konservatuvarı)
  • Tür: oyun havası; fişte "oyun, çevirmelerden"
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim; katalogda iki kelimelik bir ilk dize kayıtlı
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1135/A-1
  • Kaynak yayın ve bağlantı: Kaya kataloğu, sıra 3710; tezin tam metni. TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Livana livana

Fişe geçen dize bir nakarat ya da seslenme gibi iki kez söylenen tek bir kelimeden ibarettir. "Livana"nın bir ad mı, bir hitap mı, yoksa oyunun temposunu tutan anlamsız bir hece dizisi mi olduğu bu kadarcık metinden çıkarılamaz. Yine de dize, oyunun sözsüz bir çalgı havası olmadığını, en azından bir yerinde söylendiğini gösterir. Oyunun bütün sözleri ve notası yayımlanmış değildir; kayıt Folklor Arşivi'nin plakları arasında korunur.

Hikâyesi

Oyunun Gümüşhacıköy'de düğünlerde mi, başka toplantılarda mı oynandığı, Aygül'ün onu kimden öğrendiği yayımlanmış hiçbir kaynakta yazmıyor. Aygül'ün aynı gün kaydettirdiği parçaların adları ise dağarının genişliğini gösterir: "Meyrem Oyunu" gibi bir başka oyunun ve "Parçalı" türküsünün yanında bir mersiye, bir güzelleme, Pir Sultan Abdal'a bağlanan bir deyiş ve bir kırklar semahı da okumuştur.

Müzikal Özellikleri

Livana, 1135 numaralı plağın A yüzünü açar; fişte makamı ve usulü yer almaz. Arkasından Aygül'ün, katalogda adı üç noktayla gösterilen ve yalnız "Elinde bıçak yarim" dizesiyle bilinen türküsü gelir; Kaya fişlerdeki silik, okunamayan bilgileri bu üç noktayla işaretlemiştir. Yüzün son iki sırasında Aşir Sirke'nin "Nazlanı, Nazlanı" ve "Ey Hamamcı" parçaları yer alır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Livana'yı Aygül'den başka okuyan biri kaydedilmemiştir. Plakta onu izleyen Elinde Bıçak Yarim ayrı bir sayfada anlatılmıştır; Aygül'ün öbür oyunu "Meyrem Oyunu", TRT'nin Amasya repertuvarında Meryem Suya Gidiyor başlığıyla yaşamaktadır. Amasya ve ilçelerinin oyun havaları ile türküleri Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında da bir arada değerlendirilmiştir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar