Fiş bu deyişe yalnızca bir selamın adını vermiştir, "Merhaba"; söze ise "Perişan göynümü sen inşad ettin" dizesiyle girilir. Uygur köyünden Mehmet Hulusi Er'in 5 Temmuz 1943'te Zigala'da sazıyla okuduğu dört parçanın ilkidir. Arkasından gelen "Kızılırmak" zamanla TRT repertuvarına girmiş, bu deyişin ise ne sözleri ne de ezgisi bir yayına geçmiştir.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarının Amasya bölümünde bulunmaz
  • Kaynak kişi: Mehmet Hulusi Er (saz; doğum rumî 1320, yani 1904-1905; ziraatçi; Amasya merkez, Ezine bucağı, Uygur köyü)
  • Derleme yeri ve tarihi: Zigala (bugün Aydınca) köyü, 5 Temmuz 1943 (yer katalogda köşeli ayraç içinde)
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Tür: deyiş
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim olarak kayıtlı
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1108/B-1
  • Kaynak yayın ve bağlantı: Kaya kataloğu, sıra 3591; tezin tam metni. TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Perişan göynümü sen inşad ettin

"Göynüm", gönlüm kelimesinin yöre ağzındaki söylenişidir. "İnşad" yazımı ise iki türlü çözülebilir: "inşa ettin" diye okunursa dize "dağılmış gönlümü sen yeniden kurdun" anlamına gelir; tarikat dilindeki "irşad ettin" (doğru yola ilettin) okuması da cümleye uyar. Fişteki yazım hangisinin kastedildiğini çözmez; iki okumada da dize, karşısındakine "sen" diye seslenir. Ses kaydı Folklor Arşivi'nin 1108 numaralı plağında, B yüzünün başındadır.

Hikâyesi

Bir selamın adıyla anılan bu deyişin kime ait olduğu, hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor; bir yakılış anlatısı da kayda geçmemiş. Okuyucu hakkında icracı listesi kısa bilgiler verir: Er çiftçiydi, kayıtta sazını kullanmıştı ve not sütununda ustasına dair bir şey yazılmamıştır. Aynı gün aynı köyde okuyan iki sazcı, Aslan ve İnan da onun gibi Ezine bucağındandır, ama Girap köyünden gelirler.

Müzikal Özellikleri

Makam ve usul belirtilmemiştir. Plağın A yüzü Hüseyin Kılıç'ın türkü ve halaylarıyla dolmuş, B yüzü Er'e kalmıştır. "Merhaba"dan sonraki sıranın, 1108/B-2'nin fişi TRT kopyalarında bulunmadığından içeriği bilinmez; üçüncü sırada Er'in "Kızılırmak"ı yer alır. Okuyucunun "Peygamberin Medhiyesi (Mersiye)"si 1109 numaralı plağın ilk iki sırasını kaplar, "Bayburt" türküsü de onu izler.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Merhaba'yı Er'in plağı dışında duyuran bir kayıt yok. Aynı gün okuduğu "Kızılırmak" TRT repertuvarına Allah Allah Dedik Ata Bindirdik adıyla girmiş, Bayburt türküsü de sitede ayrıca anlatılmıştır. Plağın A yüzünü açan Hüseyin Kılıç türküsü İnce Çayır Biçilmez de repertuvardadır. Zigala'da derlenen deyişleri Amasya'nın öbür ezgileriyle birlikte Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısı toplar.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar