Nazîf, adı yalnız Merzifon Cönkü'nde geçen bir şairdir. Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı makale cönkte bu mahlasla on şiir bulunduğunu kaydeder, ancak şair hakkında bilgi vermez. Başka bir kaynakta bu şairle kesin olarak eşleştirilebilecek bir kayıt bulunamamıştır; kimliği, yaşadığı yer ve yüzyılı bilinmiyor. Bu sayfa, cönkteki şiirlerini ve onlardan çıkarılabilecek sınırlı bilgiyi bir araya getirir.

Merzifon Cönkü'ndeki Şiirleri

Hakverdioğlu'nun sayımına göre cönkte Nazîf adına biri hece ölçüsüyle, dokuzu aruzla yazılmış on şiir vardır. Heceli şiir bir koşmadır ve "kara gözlüm" redifiyle aşk derdini gurbet korkusuyla birleştirir; dili halk türkülerine çok yakındır. Aruzlu şiirlerin hepsi gazeldir ve cönkün 66-73. sayfalarında art arda kaydedilmiştir. İlk beyitlerinden anlaşıldığı kadarıyla bu gazellerin çoğu aşk şiiri değil, dinî ve ahlakî öğüt şiiridir: dünyanın bir akçeye bile değmediği, fani dünyada neyin anlamlı olduğunun bilinemeyeceği, gelen ve gidenin "Allâh bilür" olduğu, gönül evini kulun yıkıp Allah'ın yaptığı, hidayet mumunun ve şeriat kılıcının daima parladığı, irfan olmadan feyze erişilemeyeceği gibi düşünceler işlenir. Gazellerden birinin makalede verilen iki mısraı kafiyeli değildir; bu, o şiirde matla beytinin verilmemiş olabileceğini düşündürür.

Makale bu şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımlamıştır. Her biri, özgün metni, günümüz Türkçesiyle aktarımı ve yorumuyla bu kategoride ayrı bir sayfada verilmiştir. Tam metinler cönkün kendisindedir ve yayımlanmamıştır.

Amasya ile Bağı

Nazîf'in Amasya ile bilinen tek bağı, şiirlerinin Merzifon'da derlendiği düşünülen bu cönkte yer almasıdır. Hakverdioğlu cönkü Merzifon'dan elde ettiğini, içindeki işaretlerden hareketle onun Merzifonlu Eyüb Sabrî'nin edebî çevresinden bir şair, büyük ihtimalle Fethî tarafından derlendiğini düşünür. Nazîf'e cönkte art arda dokuz sayfa ayrılmış olması, derleyicinin bu şaire özel bir ilgi duyduğunu ya da şiirlerini tek bir kaynaktan topluca kopyaladığını gösterebilir; ancak bu bir tahmindir.

Kaynakların Durumu ve Tartışma

Cönkteki şiirleri bilinen bir şaire bağlayan bir bilgi bulunamamıştır. Hakverdioğlu, Amasya yöresinin bir başka cönkünü, Şahin Köktürk'ün 2007'de yayımladığı Amasya Cönkü'nü tanıtırken orada şiiri bulunan şairler arasında Nazîfî adını da anar. Nazîfî ile Nazîf'in aynı kişi olup olmadığı bilinmiyor ve iki adın benzerliği tek başına bir eşleştirmeye yetmez; yine de iki Amasya cönkünde benzer bir mahlasın görülmesi, şairin bu yörede okunduğunu düşündüren küçük bir işarettir. Gazellerin dinî-ahlakî içeriği şairin medrese ya da tekke çevresinden biri olabileceğini akla getirir, ama bunu destekleyen bir belge yoktur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar