"Sabah olmuş, karşı bele gün vurmuş": türkünün adı, sabah güneşinin karşıdaki dağ beline, yani sırtın ya da geçidin yamacına vurduğu anı anlatan tam bir dizedir. Amasya'ya bağlı bu türkü yalnız Haluk Yücel'in 2018'de yayımladığı incelemedeki iki tabloda görünür. Yücel onu kırık havalar arasında sayar ve usul tablosunda 4/4 sütununa işaretler; sözlerin geri kalanı, ezginin notası ve türküyü kimin söylediği bu tabloların dışında kalmıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarının Amasya listesinde yer almaz
  • Yöre: Amasya
  • Tür: kırık hava (Yücel, Tablo 5)
  • Usul: 4/4 (Yücel, Tablo 6)
  • Makam: kaynakta eser bazında verilmez
  • Kaynak kişi, derleyen, derleme yeri ve tarihi: kaynakta yok
  • Söz ve müzik: sahibi gösterilmemiştir
  • Kaynak yayın: Haluk Yücel, 2018, s. 380 ve 384
  • Bağlantı: TRT bağlantısı bulunmaz; Yücel'in makalesi (PDF)

Sözleri

Ad olarak kullanılan dizeden ötesi bilinmiyor. Yücel türküleri konularına göre de sınıflandırmış, ama bu sınıflamayı yalnız sayılarla verdiği için türkünün aşk, ayrılık ya da başka bir konu başlığı altına mı girdiği anlaşılmıyor. Sözlere ve notaya, Amasya künyesiyle yayımlanmış başka bir kaynakta da ulaşılamadı.

Hikâyesi

Güneşin vurduğu "karşı bel"in hangi dağ olduğunu söyleyen bir rivayet yok. Türkünün yakılışına dair yazılı bir anlatı da bulunamadı.

Müzikal Özellikleri

Elde iki işaret var: kırık hava ve 4/4. Yücel, incelediği 89 Amasya türküsünde en sık kullanılan usulün 4/4 olduğunu, 28 türkünün bu ölçüyle yazıldığını söyler; "Sabah olmuş" da bu kümededir. Makamları ise Yücel yalnız toplu sayılarla verir; ezginin hangi diziye oturduğu bu yüzden açık kalır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Yücel malzemesini TRT repertuvarından, türkü albümlerinden ve halk arasında söylenegelen türkülerden topladığını belirtir; bu türkünün hangisinden geldiğini ise tek tek göstermez. Belgelenmiş bir okuyucusu bu nedenle yoktur. Amasya'nın türkü dağarcığı Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında anlatılmıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar