Sabahın Seher Arası'nın notasında sözün akışı on altıncı ölçüde durur ve okuyucu iki kez, her birinde uzun bir korona ile "Allah" der; basılı güftede bu iki seslenişin karşılığı tek bir kelimedir. Hüseynî makamındaki ilahi, mevlidhan Hacı Asiye Akbaş'tan derlenmiştir. Fatih Koca'nın 2015 tarihli makalesindeki listede dokuzuncu sıradadır ve Akbaş'tan derlenip yayımlanan notalar içinde iki sayfaya yayılan tek eserdir: yirmi üç ölçü.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Tür: ilahi
  • Yöre: Amasya (merkez)
  • Kaynak kişi: Hacı Asiye Akbaş; derlemede Ayşe Candaş ona eşlik etmiştir
  • Derleyen: Osman Akbaş ve Fatih Koca
  • Notaya alan: Eren Köksal (gözden geçirerek)
  • Derleme tarihi: makalede açıkça yok; Akbaş ile yapılan mülakat 2013 Ramazan Bayramı tarihlidir
  • Makam: Hüseynî
  • Usul ve tempo: 4/4, dörtlük nota = 80
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak yayın: Koca 2015, liste s. 937, nota s. 947-948 (aynı nota s. 950-951'de bir kez daha basılmıştır)
  • Bağlantı: TRT bağlantısı yok; makale Rast Müzikoloji Dergisi'nde

Sözleri

Sabahın seher arası
Yarim Muhammed yarası
Sol Böğrümden ben vuruldum
Allah'ımdandır çaresi
Yar Muhammed yarem mi var
Bu yareden ölen mi var
Ölmeden Allah'ımı gören mi var
Allah Ciğerimde verem mi var
Bu yareden ölen mi var
Ölmeden Allah'ımı gören mi var
Seherde gördüğüm nuru
Yarim Muhammed'in gülü
Yareme ektiler külü
Yar Muhammed yaremmi var

Güfte notanın ikinci sayfasında üç bent olarak verilmiştir; büyük harfler ve bitişik yazılan "yaremmi" dahil yazım korunmuştur. İlk bent, sabahın erken saatinde, seher vaktinde açılan bir yarayı anlatır: sevgili Muhammed'in yarasıyla okuyucu sol böğründen vurulmuştur ve bunun çaresi Allah'tadır. İkinci bent baştan sona sorudur; okuyucu sevgili Muhammed'e kendisinde bir yara olup olmadığını, bu yaradan ölen bulunup bulunmadığını, ölmeden Allah'ı gören olup olmadığını, ciğerinde verem olup olmadığını sorar. Yara bir hastalık gibi, veremle yan yana anılır; yaranın kimden geldiğini ise ilk bent "Yarim Muhammed yarası" diyerek kendisi söylemiştir. Son bentte seherde görülen nur, Muhammed'in gülüdür; yaraya ise kül ekilmiştir. "Yare", yaranın ağızdaki söylenişidir.

Hikâyesi

İlahinin kimin ağzından çıktığı, Amasya'da ne zamandan beri okunduğu ya da Akbaş'ın onu kimden öğrendiği yayımlanmış bir kaynakta yer almıyor. Koca'nın anlattıkları eserden çok okuyucusuna dairdir: uzun yıllar ezberde tutulan ilahilerin bir kısmı yaş ilerledikçe Akbaş'ın aklından çıkmış, hatırladıklarının bir bölümü de onun kendi tuttuğu ilahi defterine geçmiştir.

Müzikal Özellikleri

Eser dört zamanlı bir ölçüyle, dörtlük 80 temposunda yazılmıştır. İlk iki ölçü, "Sabahın seher arası" dizesini taşır, tekrar işaretiyle iki kez okunur ve ikinci ölçünün son notasında bir korona vardır. Notanın ilk sayfası on beşinci ölçüde, birinci bentle ikinci bendin ilk üç dizesini bitirmiş olarak kapanır. İkinci sayfa "Allah" seslenişiyle başlar: on altıncı ve on yedinci ölçülerde iki kez söylenen bu kelimenin son hecesi her seferinde korona ile uzatılır. Ardından "Ciğerimde verem mi var" ile ikinci bendin geri kalanı gelir ve "Bu yareden ölen mi var, ölmeden Allah'ımı gören mi var" dizeleri, ilk sayfadaki ezgiyle neredeyse aynı biçimde yinelenir. Donanımda fa diyez vardır, fa sesinin önüne yer yer natürel işareti konmuştur. Ezgi, son ölçüde birlik bir La notasıyla biter.

Makalenin eklerinde bu nota iki kez yer alır: 947-948. sayfalarda ve, "Sanki Benim Değil İmiş"in notasından sonra, 950-951. sayfalarda. Her iki baskıda da nota sayfalarının altında makalenin sayfa düzeninden bağımsız "1" ve "2" numaraları görülür.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Belgelenmiş okuyuş, Akbaş'ın derleme sırasında yaptığı okuyuştur. İlahinin bir albümde ya da yayın kuruluşu arşivinde kaydına rastlanmadı. Şehrin ilahileri dışındaki halk ezgileri, türküler ve uzun havalar için: Yeşilırmak'ın Ezgisi: Amasya Türküleri ve Uzun Havaları.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar