Amasya Merkez ilçesinde köy olarak kalan yüz yerleşimin alfabetik listesini açan ad Abacı'dır ve köyde 2025'te 398 kişi yaşıyordu. Aynı adı taşıyan ikinci bir köy Göynücek ilçesindedir; oraya ait göç ve gelenek bilgileri bu köyü ilgilendirmez, iki yerleşim arasında da belgelenmiş bir bağ yoktur. Merkez'deki Abacı hakkında yayımlanmış bir köy çalışması, tescilli yapı kaydı ya da yerel tarih incelemesine rastlanmamıştır. Bu yüzden aşağıdakiler, köyün adının geçtiği resmî listelerle nüfus kayıtlarından çıkarılabilenlerle sınırlıdır.

Adı ve Eski Kayıtlar

İçişleri Bakanlığı'nın 2024 verilerine dayanarak Merkez'e bağlı köyleri sayan Bekir Başalan, Abacı'yı adı değiştirilmemiş köyler arasında bırakır; köyün bilinen başka bir resmî adı yoktur. Adın kendisi Türkçede aba denen kalın yünlü kumaşı dokuyan ya da satan kişiyi anlatan bir meslek adıdır. Köyde böyle bir zanaatın yapıldığını ya da adın bir kişiden, bir aileden geldiğini gösteren hiçbir kayıt bulunamamıştır. 1530 yılına ait Karaman-Rûm muhasebe kaydının yayımlanan dizininde Amasya livasına ait köyler arasında bu ad yer almaz; dizindeki tek "Abacı" kaydı Katar nahiyesindeki bir cemaattir ve Amasya'nın kırsalıyla ilişkilendirilemez. Hüsâmeddîn Yasar'ın nahiye ve köy anlatılarında da, 1844-1845 temettuat çalışmasında sayılan Akdağ nahiyesi köyleri arasında da Abacı adına rastlanmaz. Köyün hangi yüzyılda kurulduğu ve eski kayıtlarda başka bir adla geçip geçmediği bu nedenle açık bir sorudur.

Nüfus

Abacı'nın yakın dönemdeki hikâyesini en açık biçimde nüfus serisi anlatır. Adrese dayalı kayıt sisteminin ilk yılı olan 2007'de köyde 628 kişi yaşıyordu; bu sayı hemen her yıl biraz daha azalarak 2015'te 507'ye, 2020'de 468'e ve 2025'te 398'e inmiştir. On dokuz yılda köy nüfusunun üçte birinden fazlasını, toplam 230 kişiyi kaybetmiştir. Düşüş ani bir boşalma biçiminde olmamıştır: en sert kayıplar 2009'da 33, 2010'da 26 kişidir, sonraki yıllarda eksilme çoğunlukla altı ile yirmi kişi arasında kalmıştır; seride yalnız 2013'te önceki yıla göre küçük bir artış (526'dan 531'e) görülür. 2025'te köyde 195 erkek ve 203 kadın kayıtlıdır. Bu ölçekteki bir köyde yaklaşık 12 kişilik yıllık ortalama kayıp, birkaç hanenin kente ya da başka illere taşınmasıyla açıklanabilecek kadar küçüktür, ama göçün yönü ve nedeni hakkında köye özgü bir veri yoktur.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar