"Melek misiñ huri misin": bir semahın ilk dizesi, Merzifon'da 1943'te plağa alınmış, ama adı Samsun'un Alaçam ilçesini anıyor. Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti parçayı 7 ya da 8 Temmuz'da Âşık Musa Aslan'dan kaydetmiş, fişe "Alaçam Zamahı" diye yazmıştır; "zamah", semah kelimesinin yöre ağzındaki söylenişidir. TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı bir karşılığı yoktur, notası ve sözlerinin tamamı da yayımlanmamıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya altında kayıtlı değildir
  • Yöre: kayıt yeri Merzifon (katalogda tahminî); adı Alaçam'ı (Samsun) gösterir, yöre aidiyeti tartışmalıdır
  • Kaynak kişi: Âşık Musa Aslan
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti; Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen ve Rıza Yetişen
  • Derleme tarihi: 7/8 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1122/A-2; Kaya kataloğunda sıra 3661
  • Tür: semah
  • Makam, usul: bilinmiyor
  • Söz ve müzik: anonim olarak kaydedilmiştir
  • Kaynak bağlantısı: künye Kaya'nın konservatuvar kataloğundadır; TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Elde yalnız katalogcunun fişten aktardığı ilk dize vardır:

Melek misiñ huri misin

"Melek misin, huri misin": dize, sevilen güzelin bu dünyaya ait olmadığını söyleyen bir övgüyle açılır. "Misiñ" yazımındaki ñ, katalogun genizden gelen n sesini göstermek için kullandığı işarettir. Semahın gerisinin nasıl sürdüğü, sözlerin tasavvufî bir anlama mı yoksa bir güzellemeye mi döndüğü bu tek dizeden çıkarılamaz. Sözlerin devamı da nota da hiçbir yayında yok; Musa Aslan'ın sesi ise 1122/A-2 numaralı plak yüzünde, Ankara Devlet Konservatuvarı'ndan Hacettepe Üniversitesi'ne geçmiş olan Folklor Arşivi'nde duruyor.

Yöre Aidiyeti

Parça Amasya ilinde, Merzifon'da derlenmiştir ve bu yüzden Amasya ezgileri arasında yer alır. Adı ise başka bir yeri, Samsun'a bağlı Alaçam'ı anar. Bu ad, semahın Alaçam'dan geldiğini ya da orada söylenen bir biçime benzediğini gösteriyor olabilir; fiş bunun nedenini açıklamaz. Okuyan Musa Aslan da Merzifon'un yerlisi değil, Ardahan'da doğup 1925'te oraya yerleşmiş bir âşıktır. Bu durumda semahın yöreye ne kadar ait olduğu açık bir sorudur. Kesin olan, 1943 yazında Merzifon'da, orada yaşayan bir âşığın sesinden kaydedildiğidir.

Hikâyesi

Semahın kökenine ya da Musa Aslan'ın onu kimden öğrendiğine dair yayımlanmış bir bilgi bulunamadı. Fişte bir şair adı ya da mahlas notu da yoktur.

Müzikal Özellikleri

Ezgi hakkında yayımlanmış hiçbir müzikal veri yok: makamı, usulü ve bölümleri bilinmiyor. Aynı oturumda kaydedilen "Kırklar Zamahı" fişe ağırlama, yeldirme ve "garipler" diye üç bölüm hâlinde yazılmıştır; "Alaçam Zamahı" için böyle bir bölüm kaydı düşülmemiştir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Bilinen tek icra Musa Aslan'ın 1943 kaydıdır. Plak sırasında ondan önce "Kırklar Zamahı", sonra "Yalel Samah" ile "Durnalar" gelir. Yalel Samah TRT'ye Eşimden Ayrıldım Yamandır Halim, Durnalar ise Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar adıyla girmiştir. Kaynak kişinin hayatı Âşık Musa Aslan sayfasında, yörenin semah ve türküleri Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında anlatılır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar