Özgün Metin

Vezin: Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün

Sükür olsun vücûd iḳlîmime Rabbim şifâ verdi
Yatarken bî-mecâl ḥâlimde yekden bir devâ verdi

Günümüz Türkçesiyle

1. Şükür olsun, Rabbim beden iklimime şifa verdi; dermansız hâlde yatarken birden bir deva verdi.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir, cönkte aruzlu bir semâ‘î olarak kayıtlıdır. Âşıkların aruzla söylediği semâ‘îler çoğunlukla dört "mefâîlün"den oluşan kalıpla yazılır ve sazla okunur. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Redif "verdi", kafiye "şifâ / devâ" kelimelerindeki "-â" sesidir. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit, bir hastalıktan iyileşmenin şükrünü dile getirir. "Vücûd iklimi", beden ülkesi, bedeni bir memleket gibi düşünür; hastalık bu ülkeyi istila etmiş, şifa onu kurtarmıştır. İkinci mısra hastalığın ağırlığını "bî-mecâl", dermansız, takatsiz kelimesiyle anlatır ve iyileşmenin "yekden", birdenbire geldiğini söyler. Bu yönüyle beyit, belli bir olaya, şairin ya da yakın birinin hastalıktan kalkmasına bağlı bir şiir gibi görünür; ancak hangi olay olduğu bilinmiyor. Şükrün doğrudan Tanrı'ya yöneltilmesi şiire dua havası verir.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde "Ârif" mahlasıyla kayıtlıdır. Cönkte Ârif'in on bir aruzlu şiiri vardır: güfteler, dîvânlar, bir gazel ve bir semâ‘î. Ârif, cönkte en çok güfteye yer verilen şairdir. Makale şair hakkında bilgi vermez; şairin kimliği ve hangi yüzyılda yaşadığı belirlenememiştir. Cönkün Merzifon'da, Eyüb Sabrî'nin edebî çevresinde derlendiği düşünüldüğü için şairin bu çevrede okunan ya da yaşayan bir şair olması mümkündür. Ayrıntı için Ârif sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 18. sayfasında, makalenin 551. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar