Bir rüya ya da bir halvet anı gibi anlatılan bu deyişte söyleyen, gece Kırklar cemine girer, orada bir "veliyullah" görür, eline bir dolu verilir ve önüne bir kitap açılır. Sözler Sefil Ali mahlasını taşır; ezgiyi Âşık Aydın Öztürk bağlamıştır. TRT'nin derlemelerine girmeyen eser, Merzifon'daki bir saha çalışmasında kayda alınmış ve arşive 2086 numarayla geçmiştir. Künyede derleyen ve notaya alan olarak "Erkan Demirel" ile Berkay Gençer yazılıdır; aynı dizinin öbür notalarında ilk ad Erkan Demirtaş olarak geçtiği için buradaki soyadı büyük olasılıkla bir yazım kaymasıdır.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 2086 (TRT numarası değildir)
  • Yöre: Amasya, Merzifon
  • Söz: Sefil Ali
  • Müzik: Âşık Aydın Öztürk
  • Kaynak kişi: yazılmamış; kayıt "besteciden"
  • Derleyen ve notaya alan: notada "Erkan Demirel", Berkay Gençer (dizinin öbür notalarında Erkan Demirtaş)
  • Derleme tarihi: verilmemiş; CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı kapsamında (program 2021'de başladı)
  • Makam: Uşşak dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: 4/4
  • Konu: methiye, güzelleme
  • Kaynak bağlantısı: Repertükül Arşiv 2086; TRT kaydı yok

Sözleri

Sefil Ali mahlaslı şairin kim olduğu ve ne zaman yaşadığı notada belirtilmemiştir; ölüm tarihi tespit edilemediği için sözler ihtiyatla telifli sayılmış, beş dörtlükten yalnız ilki aşağıya alınmıştır.

Dün gece Kırkların cemine girdim
Gördüm oturuyor bir veliyullah
Niyaz bend olup da darına durdum
Sürdüm yüzlerimi elhamdülillah

Kırklar cemi, Alevî-Bektaşî inancında Hz. Peygamber'in miraç dönüşü katıldığı rivayet edilen meclistir. "Dâr"a durmak, cemde el bağlayıp boyun eğerek dede ya da pir önünde durmaktır; niyaz bend olmak da bu tavrın bir parçasıdır. Devam eden bentlerde Ledün kitabından ders alınır, "doksan bin kelam"dan yedi harf seçilir ve "Künt-ü kenz" sözü anılır: Allah'ın bilinmek isteyen gizli bir hazine olduğunu söyleyen kudsî hadise yapılan bir göndermedir bu. Dördüncü bentte Balım Sultan meydanda tekbir alır; son bentte şair kendini "Sefil Ali" diye anar, ayın ikiye bölünüp dizine inmesiyle Ali'yi görür.

Hikâyesi

Sözler bir manevi tecrübeyi anlatıyor, ama onu tarihte belli bir ada ya da olaya bağlayan bir anlatıya rastlanmıyor. Aydın Öztürk'ün şiiri ne zaman ve hangi sebeple bestelediği de kayıtlarda yok.

Müzikal Özellikleri

Uşşak dizisinin ilk dörtlüsünde, La ile Re arasında dolaşan dar bir ezgidir. Dört ses içinde kalması, uzun bentlerin aynı kalıp üzerinde tekrarlanmasını kolaylaştırır; beş dörtlük bu sayede tek bir melodik cümleyle söylenebilir. Usul 4/4'tür, karar ve bitiş La'dadır. Notada bundan fazlası yazılı değil.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Nota, bestecinin kendi icrasından yazılmıştır. Aydın Öztürk'ün Virânî sözleri üzerine yaptığı iki beste, "Elif-i Mim'den Aldık Sırr-ı Kur'an'ı" ve "La Mekân İlinden Geldim Cihana", aynı derlemede yer alır. Nota dışında yayımlanmış bir kaydı bilinmiyor. Merzifon'da yapılan bu yeni derlemeler, ilin TRT repertuvarına çoktan girmiş ezgileriyle birlikte Amasya ezgilerinin toplu anlatısında yer alıyor.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar