AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Abdâl Ağası-el-Hâc Ahmed Ağa

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 12 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Terzi Mehmed oğludur. Dergâh-ı âlî kapıcıbaşılarından ve sadr-ı esbak Bâhir Mustafa Paşa ağalarından Abdâl Mehmed Ağa’nın hizmetinde bulunarak kethüdâsı olduğu münâsebetle “Abdâl Ağası” demekle meşhûr oldu. Abdâl Mehmed Ağa’nın vefâtında Amasya’ya gelip kazandığı servet ü haysiyyeti sâyesinde a’yân ve hâcıyân meclislerine a’zâ oldu. 1200 hudûdunda vefât etdi. [8]Dergâh-ı âlî gediklilerinden kerîm, hânedân bir zât idi. Evlâdına “Abdâl Ağasıoğulları” dendi. Bunlardan ser-mü’ezzin Hâfız İbrâhim Efendi aşağıda gelir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Terzi Mehmed'in oğludur. Saray kapıcıbaşılarından ve eski sadrazam Bâhir Mustafa Paşa'nın ağalarından Abdâl Mehmed Ağa'nın hizmetinde bulunarak onun kethüdası (kâhyası) olduğu için "Abdâl Ağası" diye tanındı. Abdâl Mehmed Ağa'nın ölümünde Amasya'ya gelip kazandığı servet ve itibar sayesinde ayan ve hacılar meclislerine üye oldu. 1200 [1785-86] dolaylarında öldü. Saray gediklilerinden, cömert, köklü bir aileden gelen bir zattı. Soyuna "Abdâl Ağasıoğulları" dendi. Bunlardan baş müezzin Hâfız İbrâhim Efendi aşağıda gelir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • dergâh-ı âlî: Osmanlı sarayı, devlet merkezi
  • kapıcıbaşı: saray kapılarının ve çeşitli resmî görevlerin amiri olan görevli
  • sadr-ı esbak: eski sadrazam
  • kethüdâ: kâhya, vekil
  • a'yân: şehrin ileri gelen aileleri
  • hâcıyân: hacılar
  • gedikli: saray hizmetinde kadro sahibi görevli
  • hânedân: köklü, soylu aile
  • ser-mü'ezzin: baş müezzin

Abdâl Ağası ve Efendisi

Abdâl Ağası, tanındığı lakabı efendisi Abdâl Mehmed Ağa'dan almıştır. Efendisinin hizmetinde bulunduğu Bâhir Mustafa Paşa'nın kimliği ve dönemi bu çalışmada başka bir kaynakla netleştirilemedi; Abdâl Mehmed Ağa ve Abdâl Ağası için de Hüsameddin dışında bir kayda rastlanmadı.

Ayan Meclisleri

Metindeki "ayan" 18. yüzyıl Osmanlı taşrasında şehrin söz sahibi ailelerini ifade eder. Amasya ayanı bu yüzyılda yerel güç dengeleri içinde yer almış, 1778 sonunda Mikdad Ahmed Paşa'nın baskısından korunmak için Çapanoğlu Mustafa Bey'e başvurmuştur; Babıâli 1790-1791'de Amasya sancağını Çapanoğlu'na vermiştir.

Metin, soyundan baş müezzin Hâfız İbrâhim Efendi'nin yaşam öyküsüne atıf yapar.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler