Amasya köylerinden Efte’de medfûn ve kabri ziyâret-gâh [7]olan eş-Şeyh Bâyezîd Atâ ahfâdından Burhân Ata bin İlyâs Atâ bin eş-Şeyh Bâyezîd Atâ’nın oğludur. Amasya’da eş-Şeyh Hayreddîn Hızır Halvetî hizmetinde ilm ü irfân tahsîl edib dedesi tekkesinde şeyh oldu. Köylerin halkını irşâda, ahlâkını tehzibe çalıştı.
Zâviyesi gelip gidenlere açıkdı. İnepazar nahiyesinin kutbu sayılırdı. İnepazar şeyhi ve pîrdaşı olan eş-Şeyh Muslihiddîn Efendi ile güzel müsâhabeleri vardır. İrân harbinden avdet eden Kânunî Sultân Süleyman Hân’ı tekkesine davet ve müşârün-ileyh de icâbet ederek nâil-i iltifât olmuşdu. 978 sâline doğru vefât etdi. Mu’ammerînden bir pîr olup âlim, sâlih idi. Ceddi yanında medfûndur. Mahdûmu Ya’kûb Atâ da ma’rûfdur.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya köylerinden Efte'de gömülü olan ve kabri ziyaret yeri olan eş-Şeyh Bâyezîd Ata'nın torunlarından, Burhân Ata bin İlyâs Ata bin eş-Şeyh Bâyezîd Ata'nın oğludur. Amasya'da eş-Şeyh Hayreddîn Hızır Halvetî'nin hizmetinde ilim ve irfan öğrenip dedesinin tekkesinde şeyh oldu. Köylerin halkını doğru yola çağırmaya, ahlâklarını düzeltmeye çalıştı.
Zaviyesi gelip gidenlere açıktı. İnepazar nahiyesinin kutbu sayılırdı. İnepazar şeyhi ve yol arkadaşı olan eş-Şeyh Muslihiddîn Efendi ile güzel sohbetleri vardır. İran seferinden dönen Kanuni Sultan Süleyman Han'ı tekkesine davet etti, Sultan da bu daveti kabul ederek onu iltifatına mazhar kıldı. 978 [1570-71] yılına doğru öldü. Çok yaşlı bir pir olup âlim ve iyi bir kimseydi. Dedesinin yanında gömülüdür. Oğlu Ya'kûb Ata da tanınmıştır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- medfûn: gömülü
- ziyâret-gâh: ziyaret edilen yer
- ahfâd: torunlar, soyundan gelenler
- irşâd: doğru yolu göstermek
- tehzîb: ahlâkı güzelleştirmek, düzeltmek
- kutub: bir yörenin manevi önderi
- pîrdaş: aynı pîre bağlı olan, yol arkadaşı
- müsâhabe: sohbet
- nâil-i iltifât: ilgi ve iltifat görmüş
- mu'ammerîn: uzun ömürlüler
Efte, Bâyezîd Ata ve Zaviyesi
Efte (kayıtlarda Eftem ya da Aktem biçiminde de geçer), Amasya'ya bağlı köylerdendir. Amasya'ya ait 1576 sayımında Şeyh Bâyezîd zaviyesi bu köyle birlikte anılır ve zaviyenin gelirleri vakıf kayıtlarında Şeyh Bâyezîd Vakfı'na ayrılmıştır. Bu sayım, Hüsameddin'in anlattığı zaviyenin yaklaşık aynı dönemde var olduğunu doğrular. İlyas Ata'nın Bâyezîd Ata'nın oğlu olduğu ve zaviyede şeyhlik yaptığı da aynı kayıtlarda geçer; Hüsameddin'in verdiği aile zinciri (Bâyezîd Ata, İlyâs Ata, Burhân Ata) bu bilgiyle uyuşur.
Kanuni'nin Ziyareti
Kanuni Sultan Süleyman, üçüncü İran seferinden (1553-1555) dönerken 30 Ekim 1554'te Amasya'ya gelmiş ve kışı burada geçirmiştir. 1555'te Amasya Antlaşması da burada imzalanmıştır. Hüsameddin'in anlattığı tekke ziyareti büyük olasılıkla bu kışa denk gelir; ancak metin tarih vermez, bu bir çıkarımdır. Burhân Ata'nın 978 [1570-71] dolaylarında öldüğü bilgisi, Sultan'ın ölümünden (1566) sonraya düşer.
Abdâl Ata Adı
Başlıktaki "Abdâl Atâ" lakabı metinde açıklanmamıştır. İnepazar şeyhi Muslihiddin Efendi ve Ya'kûb Ata için ayrı bir kayda rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 12–12. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar