AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Abdâl Bey-Emîr Çelebizâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 12 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Köprülüdür. Köprü Emîri meşhûr Taşan Bey’in birâderi olan İdris Bey’in oğludur. Amasya Emîri Hacı Şâdgeldi Paşa ricâlinden olup Taşanoğlu Haydar Bey’i def’ ederek Kedağra (Köprü) kazâsı beyi oldu. 775 sâlinden sonra vefât etdi. Evlâdına “Abdâllu, Abdaloğulları” dendi. Bunlardan Hasan Bey meşhûr Kedağra beyidir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Köprülüdür. Köprü emiri meşhur Taşan Bey'in kardeşi İdris Bey'in oğludur. Amasya emiri Hacı Şadgeldi Paşa'nın adamlarından olup Taşanoğlu Haydar Bey'i bertaraf ederek Kedağra (Köprü) kazasının beyi oldu. 775 [1373-74] yılından sonra öldü. Soyuna "Abdâllu, Abdaloğulları" dendi. Bunlardan Hasan Bey, meşhur Kedağra beyidir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • birâder: kardeş
  • ricâl: adamlar, ileri gelenler
  • def' etmek: savmak, uzaklaştırmak
  • kazâ: bugünkü ilçe gibi idari bölge

Köprü ve Taşanoğulları

Metindeki Köprü, bugünkü Vezirköprü'dür. Aynı yer eski kayıtlarda Kedağra adıyla da geçer. Taşan Bey, Taşanoğulları denen ailenin başıdır. Beylik 1350 dolaylarında kurulmuş, 1398'de sona ermiştir; Vezirköprü, Havza ve Merzifon çevresine hâkim olmuştur. Taşan Dağı adını ondan alır; Taşan Bey 1366'dan sonra bu dağlık bölgeye yerleşmiştir. Oğulları arasında Bali Ahmed, Ali, Hasan ve Şahin Beyler sayılır. Hüsameddin ise burada Haydar Bey'in adını anar. Haydar Bey, Hüsameddin'in kitabına dayanan derlemelerde Köprü emiri olarak geçer. Bu kayıtlar aynı ailenin farklı kollarını ya da kardeşlerini gösteriyor olabilir, kesin ilişki başka bir kaynakla belirlenemedi.

Taşanoğulları 1393'te Yıldırım Bayezid, Çorum'da Kadı Burhâneddin'i yenip Amasya'yı aldıktan sonra Osmanlılara bağlanmıştır. Abdâl Bey'in Hacı Şadgeldi'nin adamı olarak Haydar Bey'in yerine geçmesi, Taşanoğulları ile Şadgeldi emirliği arasında bir çekişme olduğuna işaret eder. Şadgeldi 1359-1381 arasında Amasya emiriydi; bu sebeple Abdâl Bey'in ölüm tarihi olan 775 [1373-74], emirliğin tam ortasına denk gelir.

Ad ve Soy

İdris Bey ile oğlu Abdâl Bey hakkında Hüsameddin dışında bir kayda rastlanmadı. Soyun "Abdâllu" adıyla anılması da yalnızca bu kitaptan öğrenilmektedir. Hasan Bey'in "meşhur Kedağra beyi" olduğu ifadesi bu sebeple Hüsameddin'in aktardığı yerel hafızaya dayanır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler