Amasyalıdır. Mülûk-i Danişmendiye sülâlesinden es-Seyyid Mansûr Çelebi bin Şerîfe Ayşe Hâtun binti es-Seyyid Danişmend Gâzi er-Rifâ’î mahdûmu olduğu 975 târîhinde nakîbü’l-eşrâf es-Seyyid Tâceddîn Efendi tarafından mahdûmu es-Seyyid Ahmed Efendi’ye verilip Köprü’de bulduğum siyâdet hüccetinden anlaşıldı.
Amasya’da “Mazlûm Melîk” demekle meşhûr a’yân-ı sâdâtdan olup es-Seyyid Mehmed Çelebi’nin vefâtında Amasya nakîbü’l-eşrâf kâ’im-makâmı oldu. On yıldan ziyâde nakîb-i sâdât-ı Amasya olup 974’de vefât etdi. Âlim, sâlih, kerîm, asîl, sâde-dil bir zât idi. Mahdûmu Kadı’l-Harameyn es-Seyyid Ahmed Efendi aşağıda gelir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Danişmendli hükümdarları sülalesinden es-Seyyid Mansûr Çelebi'nin, onun da Şerîfe Ayşe Hatun bint es-Seyyid Danişmend Gâzi er-Rifâ'î'nin oğlu olduğu, 975 [1567-68] tarihinde nakîbü'l-eşrâf es-Seyyid Tâceddîn Efendi tarafından oğlu es-Seyyid Ahmed Efendi'ye verilip Köprü'de bulduğum seyyidlik belgesinden anlaşıldı.
Amasya'da "Mazlûm Melik" denmesiyle tanınmış seyyidlerden ve ileri gelenlerden olup es-Seyyid Mehmed Çelebi'nin ölümünde Amasya nakîbü'l-eşrâf kaymakamı oldu. On yıldan fazla Amasya seyyidlerinin nakibi olup 974 [1566-67] yılında öldü. Âlim, iyi, cömert, soylu, sade gönüllü bir zattı. Oğlu Kadı'l-Harameyn es-Seyyid Ahmed Efendi aşağıda gelir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- nakîbü'l-eşrâf: Hz. Peygamber'in soyundan gelenlerin (seyyid ve şeriflerin) kayıtlarını tutan ve işlerine bakan görevli
- kâ'im-makâm: vekil, kaymakam
- siyâdet hüccetî: seyyidliği gösteren resmî belge
- a'yân-ı sâdât: seyyidlerin ileri gelenleri
- Kadı'l-Harameyn: Mekke ve Medine kadısı
- sâde-dil: gösterişsiz, temiz kalpli
- asîl: soylu
Nakîbü'l-eşrâflık
Nakîbü'l-eşrâf, Osmanlı Devleti'nde seyyid ve şeriflerin hâl ve kayıtlarını tutan, haklarını gözeten görevliydi. Merkezde bir başnakîb bulunur, eyalet ve sancak gibi yerlerde onun adına kaymakamlar görev yapardı. Metindeki Mazlûm Melik de Amasya'daki bu görevin kaymakamlığını yürütmüştür.
Danişmendli Soyu İddiası
Hüsameddin, Mazlûm Melik'in Danişmendli sülalesinden geldiğini Köprü'de gördüğü bir seyyidlik belgesine dayandırır. Belgede 975 [1567-68] tarihi geçmektedir; yani kişi öldükten bir yıl sonra düzenlenen ve oğluna verilen bir belgedir. Danişmend Gâzi ile Seyyid Danişmend ve "er-Rifâ'î" nisbesi arasındaki bağ, başka kaynakla doğrulanamadı.
Mazlûm Melik'in oğlu Kadı'l-Harameyn Ahmed Efendi'nin yaşam öyküsü, Hüsameddin'in dediği gibi kitabın devamında ayrıca verilir. Bu madde ile ilgili başka bir yazılı kaynağa rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 12–12. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar