Amasya şehir kethüdâsı iken 1112’de emîrü’l-Hâc Sefer Ağazâde el-Hâc Mehmed Paşa ile Hicâz’a gidip, avdetde urbân eşkiyâsı elinde şehîden vefât eden Hacı Mansur oğlu el-Hâc Abdülkadir Ağa bin Ali Ağa’nın mahdûmudur.
Müşârün-ileyh Hacı Mehmed Paşa’nın dâ’iresinde terbiye görüp vezâretinde hazinedârı 1114’de kethüdâsı, Kıbrıs valiliğinde kapıcıbaşı oldu. 1127’de vefâtı ile Amasya’ya avdet ederek meclis-i a’yân azâsı, 1136 senesi rebiülevvelinde Amasya mütesellimi oldu.
1137 senesi muharreminde harbe me’mûren İran’a gidip harb etdi. 1139’da mecrûhen avdet edib, 1140 senesi evâ’ilinde vefât etdi. Kibâr-ı a’yândan bir hânedân idi. Mahdûmları el-Hâc Abdulkadir Mehmed Ağalardır. Birâderleri de Mehmed, Mustafa Ağalarla vüzerâdan Ali Paşa’dır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya şehir kethüdası iken 1112'de [1700-01] hac emiri Sefer Ağazâde Hacı Mehmed Paşa ile Hicaz'a gidip dönüşte bedevi eşkıyanın elinde şehit olarak ölen Hacı Mansur oğlu Hacı Abdülkadir Ağa bin Ali Ağa'nın oğludur.
Adı geçen Hacı Mehmed Paşa'nın dairesinde yetişti; paşanın vezirliğinde hazinedarı, 1114'te [1702-03] kethüdası, Kıbrıs valiliğinde ise kapıcıbaşı oldu. 1127'de [1715] paşa ölünce Amasya'ya dönerek ayan meclisi üyesi, 1136 Rebiülevvel'inde [Aralık 1723-Ocak 1724] Amasya mütesellimi oldu.
1137 Muharrem'inde [Ekim 1724] savaşmak üzere İran'a gidip savaştı. 1139'da [1726-27] yaralı olarak döndü ve 1140 başında [1727-28] öldü. Ayanın büyüklerinden bir ev halkıydı. Oğulları Hacı Abdülkadir ve Mehmed Ağalardır. Kardeşleri de Mehmed ve Mustafa Ağalarla vezirlerden Ali Paşa'dır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- emîrü'l-hâc: hac kafilesinin başkanı
- urbân: bedeviler, çöl kabileleri
- şehîden vefât: şehit olarak ölme
- dâ'ire: bir devlet adamının evi ve maiyeti
- hazinedâr: paranın tutulduğu hazineden sorumlu kişi
- meclis-i a'yân: şehrin ileri gelenlerinin meclisi
- müşârün-ileyh: adı geçen
- mecrûhen: yaralı olarak
- kibâr-ı a'yân: ayanın büyükleri
- hânedân: ev halkı, soylu aile
Hac Yolundan Dönmeyen Baba
Metin, ilk cümlede oğlu değil babayı öne çıkarır: Abdülkadir Ağa Hicaz'a gitmiş, dönüş yolunda bedevi çetelerinin elinde ölmüştür. Hüsameddin bunu şehitlik sayar; olayın ayrıntısı hakkında başka kaynak bulunamadı. Oğul, babasının hizmet ettiği paşanın yanında yetişir ve onun ölümüne kadar yanından ayrılmaz, kapıcıbaşılığı da onunla birlikte alır.
Amasya mütesellimi olduktan sonra İran seferine katılmış, yaralı dönmüş ve kısa süre sonra ölmüştür. Bir önceki maddedeki Ahmed Ağa 1137 Muharrem'inde Amasya mütesellimi olduğuna göre, iki kişinin görev sırası Hüsameddin'in verdiği tarihlerle birbirini tutar: biri 1136'da göreve gelip 1137'de İran'a gider, öteki aynı ay mütesellimliği devralır. Kardeşi Ali Paşa'nın hangi vezirlikte bulunduğuna dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 191–191. amasya.bel.tr