Köprülüdür. Oranın ulemâsından Hüsameddîn Efendizâde el-Hâc Mehmed Efendi’nin mahdûmudur. Amasya’da tahsîl-i ulûm edib, Köprü’de ders-i âm ve Kaplan mezra’ası mutasarrıfı olarak müderris oldu. Orta Câmii şerîfinde yıllarca tedrîs ve tezkîre mülâzemet edib iştihâr etdi. Bir aralık Köprü müftüsü olup bir yıldan ziyâde iftâ ve badel-azl 1141 senesi şevvâlinin onuncu günü bilâ-veled-i zükûr vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdan halûk, müteşerri’ bir zât idi. Kerîmesi Sâ’ime Hâtun mezra’a-yı mezkûreye mutasarrıfe olup 1178’de vefâtı ile oğulları Müftüzâde eş-Şeyh es-Seyyid Sadullah, Ali Efendiler mezra’a mutasarrıfı olarak müderris oldular. Sâhib-i tercemenin biraderi Hasan Efendi de ulemâdandır. [620]
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Hüsameddînzâde el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 193 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Köprülüdür. Oranın âlimlerinden Hüsameddin Efendizâde Hacı Mehmed Efendi'nin oğludur. Amasya'da ilim öğrenip Köprü'de herkese açık ders verdi ve Kaplan mezrasının geliri kendisine bağlı olarak müderris oldu. Orta Camii'nde yıllarca ders verip tezkire usulüyle mülazemet yaparak tanındı. Bir ara Köprü müftüsü olup bir yıldan fazla fetva verdi ve görevden alındıktan sonra 1141 Şevval'inin onuncu günü [Mayıs 1729] erkek çocuğu olmadan öldü. Ünlü âlimlerden, huyu güzel, dine bağlı bir kimseydi. Kızı Saime Hatun adı geçen mezranın sahibi olup 1178'de [1764-65] ölünce, oğulları Müftüzâde Şeyh Seyyid Sadullah ve Ali Efendiler mezra sahibi olarak müderris oldular. Biyografisi yazılan kişinin kardeşi Hasan Efendi de âlimlerdendi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
- mezra'a: ekin ekilen, ama yerleşimi olmayan tarla ve arazi
- mutasarrıf: bir malı kullanma hakkı olan kişi
- tedrîs: ders verme
- tezkîre mülâzemet: tezkire alarak müderrisliğe aday olma
- iştihâr: tanınma, şöhret bulma
- iftâ: fetva verme, müftülük
- badel-azl: görevden alındıktan sonra
- bilâ-veled-i zükûr: erkek evlat bırakmadan
- halûk: huyu güzel, tatlı dilli
- müteşerri': şeriata bağlı, dindar
- sâhib-i terceme: biyografisi yazılan kişi
Köprü ve Orta Camii
Köprü, bugünkü Vezirköprü'dür. Orta Camii, Vezirköprü'de bugün de Orta Cami Mahallesi'nde bulunur ve Yörgüç Paşa camii olarak anılır. Yörgüç Paşa'nın 1431 tarihli vakfiyesinde bu caminin masraflarını karşılayacak gelirler ayrılmıştır. Cami depremde yıkıldığı için bugünkü yapı, 1944'te yapılmış ahşap çatılı, taş duvarlı bir camidir. Bu nedenle Ahmed Efendi'nin yıllarca ders verdiği yapı, bugün ayakta olan değil, yıkılmış olan önceki camidir.
Kaplan mezrasının bugünkü karşılığı ve Hüsameddînzâde ailesine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Metnin dikkat çeken yanı, müderrisliğin bir mezranın gelirine bağlanmasıdır: Ahmed Efendi'nin kızı bu mezraya sahip çıkmış, torunları da aynı gelirle müderris olmuştur. Yani ders verme görevi, bu aile için bir tarla gelirine bağlı kalmıştır.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 193–193. amasya.bel.tr
- Vezirköprü Ticaret ve Sanayi Odası, "Turizm" sayfası (Vezirköprü'deki camiler ve medreseler).