Amasya eşrâfından el-Hâc Ali Efendi bin Pîrî Mehmed Efendi’nin mahdûmu ve Fâzıl Hüseyin Efendi’nin birâderzâdesidir. Pederinin vefâtından sonra meclis-i hâciyân ve a’yân azâsı ve şehir kethüdâsı olup 1143 sâlinden sonra vefât etdi. Diğer a’yândan Mumcuzâde es-Seyyid el-Hâc Ahmed Ağa bin [621] es-Seyyid Mustafa Ağa bin es-Seyyid Mehmed Ağa bin Kınalı Osmân oğludur. Sâdâtın eşrâfından olup 1144 sâlinden sonra vefât etdi. Kastamonu Beylerbeyi Seyyid Ahmed Paşa’nın birâderzâdesidir.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Ağa-Pîrîzâde el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 193 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya eşrafından Hacı Ali Efendi bin Pîrî Mehmed Efendi'nin oğlu ve Fâzıl Hüseyin Efendi'nin yeğenidir. Babasının ölümünden sonra hacılar meclisi ve ayan meclisi üyesi ve şehir kethüdası olup 1143'ten [1730-31] sonra öldü. Öteki ayandan Mumcuzâde Seyyid Hacı Ahmed Ağa bin Seyyid Mustafa Ağa bin Seyyid Mehmed Ağa bin Kınalı Osman oğludur. Seyyidlerin ileri gelenlerinden olup 1144'ten [1731-32] sonra öldü. Kastamonu Beylerbeyi Seyyid Ahmed Paşa'nın yeğenidir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- eşrâf: şeref ve itibar sahibi kimseler, ileri gelenler
- birâderzâde: kardeş çocuğu, yeğen
- meclis-i hâciyân: hacı olan ileri gelenlerin meclisi
- a'yân: şehrin ileri gelenleri
- şehir kethüdâsı: şehir yönetiminde kahya
- sâdât: seyyidler, Peygamber soyundan gelenler
- beylerbeyi: eyalet valisi
İki Ahmed Ağa, Aynı Aile Ağacı
Bu madde aslında iki kişiyi anar. Birincisi, Pîrîzâde Hacı Ahmed Ağa'dır: babası Hacı Ali Efendi, dedesi Pîrî Mehmed Efendi'dir ve yeğeni olduğu Fâzıl Hüseyin Efendi büyük olasılıkla bir önceki maddedeki (623) Ahmed Efendi'nin babası Hacı Hüseyin Efendi'dir. Bu bağ açıkça yazılmamış, adların tutmasından çıkarılmıştır. İkincisi Mumcuzâde Seyyid Ahmed Ağa'dır; 628. maddedeki Mumcuzâde Seyyid Ahmed Ağa ise onun amca çocuğudur (ortak ata: Seyyid Mehmed Ağa bin Kınalı Osman). İki Mumcuzâde Ahmed'in de "Seyyid Ahmed Paşa'nın yeğeni" olduğu yazılıdır. Bu, aynı aile içinde aynı adın birden fazla kişide görüldüğünü ve Hüsameddin'in onları ayırmak için baba, dede adını art arda sıraladığını gösterir.
Kastamonu beylerbeyi Seyyid Ahmed Paşa'nın, 622. maddedeki "Hubyarlı" lakaplı sadrazamla aynı kişi olup olmadığı metinden anlaşılmıyor; ikisi de "Seyyid Ahmed Paşa" adını taşır, fakat kaynakta bunu birleştiren bir ifade okunmadı. Kendisine ve Mumcuzâde ailesine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 193–193. amasya.bel.tr