Amasyalıdır. Züamâdan el-Hâc Mehmed Bey bin Ahmed Bey bin Mehmed Bey bin Sarı Ali Bey’in mahdûmudur. Gençliğinde saray-ı hümâyûna girip tefeyyüz ederek tülbend ağası, 1169’da çuhadâr-ı [659] şehriyârî oldu.
Bir müddet mazhar-ı iltifât-ı padişâhî olamadığından mâdûnunda bulunan ağaların silahdârlığa irtikâ etmelerinden münkesirü’l-hâtır iken, 1177’de silahdâr-ı şehriyârî oldu. Bir buçuk yıldan ziyâde hizmet-i padişâhîde bulunup, 1179 senesi evâ’ilinde ma’zûl ve sene-i mezbûre şa’bânında merhûm oldu. Vüzerâdan Sarı Beyzâde Mehmed Paşa bunun himmeti ile vezâret almıştı.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Zeamet sahiplerinden Hacı Mehmed Bey'in, onun babası Ahmed Bey'in, onun babası Mehmed Bey'in, onun babası da Sarı Ali Bey'in oğludur. Gençliğinde padişah sarayına girip yükselerek tülbent ağası oldu, 1169'da [1755-56] padişahın çuhadarı oldu.
Bir süre padişahın iltifatına erişemediğinden ve altındaki ağaların silahdarlığa yükselmesinden kırgın iken 1177'de [1763-64] padişahın silahdarı oldu. Bir buçuk yıldan fazla padişah hizmetinde bulunduktan sonra 1179 yılının başında [1765-66] görevden alındı ve aynı yılın şaban ayında öldü. Vezirlerden Sarı Beyzâde Mehmed Paşa, bunun gayretiyle vezirlik almıştı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- züamâ: zeamet denen büyük dirlik sahibi sipahiler
- saray-ı hümâyûn: padişah sarayı
- tefeyyüz: faydalanma, yükselme
- tülbend ağası: padişahın tülbentlerine bakan saray görevlisi
- çuhadâr: padişahın giysi ve çuhalarına bakan saray görevlisi
- silahdâr: padişahın silahlarını taşıyan ve yöneten saray görevlisi
- mazhar-ı iltifât: iltifata ulaşma
- münkesirü'l-hâtır: gönlü kırık
- ma'zûl: görevden alınmış
- sene-i mezbûre: adı geçen yıl
- vezâret: vezirlik
Saray Ağalığı ve Amasyalı Yükselme
Soy zinciri Sarı Ali Bey'den dört kuşak geriye gider; Hüsameddin zeamet sahibi bir aileden saraya giden bu kişiyi, ağalık basamaklarını tülbent ağalığı, çuhadarlık, silahdarlık sırasıyla anlatır. Metne göre silahdarlığa yükselmesi 1177'de gerçekleşmiş ve o ana dek altındaki ağaların kendisini geçmesi onu üzmüştür. Bir buçuk yıldan fazla bir hizmetten sonra 1179 başında görevden alınmış, aynı yıl şabanda ölmüştür.
Maddenin son cümlesi, vezir Sarı Beyzâde Mehmed Paşa'nın vezirliği bu kişinin gayretiyle aldığını söyler. Adların benzerliği, ikisinin aynı aileden olduğunu düşündürür; ancak metinde böyle bir akrabalık yazılmaz. Başka kaynaklarda bu kişiye ve Sarı Beyzâde ailesine dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 205–205. amasya.bel.tr