Amasya kudâtından el-Hâc Abdurrahman Efendi bin el-Hâc Hâfız Ali Efendi bin Hıfzı Abdurrahman Efendi’nin mahdûmudur. Amcası Hâfız el-Hâc Osmân Fa’ik Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib ders-i âm, Torumtay müderrisi, ba’dehû kadı oldu. 1176’da müderrisliği üstâdının mahdûmu ve dâmâdı olan es-Seyyid el-Hâc Abdülganî Efendi’ye kasr-ı yed edib, 1179 senesi evâ’ilinde vefât etdi. Ulemâ-i kudâtdan idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Hıfzızâde es-Seyyid el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 205 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya kadılarından Hacı Abdurrahman Efendi'nin, onun da babası Hacı Hâfız Ali Efendi'nin, onun da babası Hıfzı Abdurrahman Efendi'nin oğludur. Amcası Hâfız Hacı Osman Fa'ik Efendi'den öğrenimini tamamlayıp herkese açık ders verir oldu, Torumtay Medresesi müderrisi, sonra da kadı oldu. 1176'da [1762-63] müderrisliği hocasının oğlu ve damadı olan Seyyid Hacı Abdülganî Efendi'ye bırakıp çekildi ve 1179 yılının başlarında [1765-66] öldü. Kadı âlimlerinden idi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- kudât: kadılar
- mahdûm: oğul
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: halka açık ders veren müderris
- ba'dehû: sonra
- kasr-ı yed: elini çekme, görevden ayrılma
- evâ'il: başlangıç, ilk günler
- ulemâ-i kudât: kadılık yapmış âlimler
Hıfzızâde Ailesi
Maddedeki "Hıfzızâde" adı ailenin lakabı gibi işler: dedesi Hıfzı Abdurrahman Efendi, amcası da Hâfız Hacı Osman Fa'ik Efendi'dir. Osman Fa'ik Efendi 660 ve 663 numaralı maddelerde, Amasya'nın ünlü hadis âlimi ve çok sayıda öğrencinin hocası olarak geçer. Aynı hocadan okuyanlar arasında Ahmed Efendi'nin yanı sıra Müftüzâde Ahmed Efendi ile Karamânî Ahmed Efendi de vardır; Hüsameddin'in aktardığı bu ilişkiler, Amasya ilim hayatında bir hocanın çevresinde toplanan öğrenci halkasını gösterir.
Müderrisliği bırakışı da dikkat çeker: 1176'da görevi hocasının oğlu ve damadı Abdülganî Efendi'ye devretmiştir. 660 numaralı maddede de aynı yıl, 1176'da, bir müderrisin ders görevini oğluna ve damadına bırakışı anlatılır; ders görevlerinin bu dönemde aile içinde ve damada da devredildiği görülür. Torumtay Medresesi'ne ve bu kişiye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 205–205. amasya.bel.tr