AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Ağa-Taşçızâde el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 197 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya sipâhiler meşâhîrinden Mehmed Ağa bin İsmâil Ağa bin Mehmed Ağa’nın oğludur. 1123’de yirmi dokuzuncu bölüğe sipâhi kaydedilerek Tiflis, Revân, muhârebâtında yararlıklar gösterdiğinden mükerreren Amasya kethüdâyeri ve 1141 gurre-i şevvâlinde Amasya sancağı mütesellimi oldu. 1142 senesi saferinde Revân harbine me’mûr olup gitdi. Sonra ser-asker Köprülüzâde Fâzıl Abdullah Paşa ma’iyetine me’mûr oldu. Müşârün-ileyhin şehâdetinde oldukça mühim muvâhazeler gördü. 1151’de tekrar İran harbine me’mûr olup 1158 senesinde vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya sipahilerinin ileri gelenlerinden Mehmed Ağa'nın, onun da babası İsmâil Ağa'nın, onun da babası Mehmed Ağa'nın oğludur. 1123'te [1711] yirmi dokuzuncu bölüğe sipahi kaydedildi. Tiflis ve Revan savaşlarında yararlılık gösterdiği için birçok kez Amasya kethüdâyeri oldu ve 1141 yılı şevval ayının başında [1729] Amasya sancağı mütesellimi oldu. 1142 yılı safer ayında [1729] Revan savaşına görevlendirilip gitti. Sonra serasker Köprülüzâde Fâzıl Abdullah Paşa'nın yanında görev aldı. Adı geçen paşanın şehit düştüğü sırada oldukça önemli sıkıntılar çekti. 1151'de [1738-39] yeniden İran savaşına gönderildi ve 1158'de [1745] vefat etti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • meşâhîr: ünlüler, ileri gelenler
  • kethüdâyeri: Amasya sipahileriyle ilgili bir görev; kesin görev tanımı metinden anlaşılmıyor
  • mütesellim: bir sancakta vali yerine işleri yürüten görevli
  • gurre: ayın ilk günleri
  • muvâhaze: hesaba çekilme, sıkıntı çekme
  • müşârün-ileyh: adı geçen, anılan kişi

Köprülüzâde Abdullah Paşa'nın Seferi

Metindeki serasker Köprülüzâde Abdullah Paşa, Sadrazam Köprülü Mustafa Paşa'nın oğludur. Bir Osmanlı ordusunun başında İran'a giden Abdullah Paşa, Arpaçay kıyısında, Bağavird yakınlarında, Nadir Şah komutasındaki daha küçük bir İran ordusunun planlı karşı saldırısıyla ağır bir yenilgiye uğradı ve 1148 yılı Muharrem ayında [Haziran 1735] öldü. Hüsameddin'in "şehâdetinde" sözüyle andığı olayın bu savaş olması beklenir. Ahmed Ağa'nın "oldukça mühim muvâhazeler" gördüğü söylenir; Hüsameddin bunun ne olduğunu açıklamaz ve konuyu aydınlatan başka bir kaynağa rastlanmadı.

Metne göre Ahmed Ağa 1151'de yeniden İran'a gönderilmiştir. Taşçızâde Ahmed Ağa'nın kendisine ve ailesine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler