Amasyalıdır. Hıfz-ı Kur’ân etdikten sonra biraz tahsîl-i ilm ü irfân edib Çilehâne şeyhi es-Seyyid eş-Şeyh İbrâhim Efendi’ye hizmet ve sohbet-i şerîfesinde tasfiyye-i derûn ederek 1140’da Ya’kûb Paşa Câmii kayyumu oldu. 1163 senesi recebinin yirmi dokuzunda vefât etdi. Meşâhîr-i sulehâdan müttakî, mübârek nefes, sâhib-i ilm ü ma’rifet, nîk-siret bir zât idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Mübârek Hâfız
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 198 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Kur'an'ı ezberledikten sonra bir miktar ilim ve irfan öğrendi. Çilehâne şeyhi es-Seyyid eş-Şeyh İbrâhim Efendi'ye hizmet edip sohbetinde gönlünü arıttı. 1140'ta [1727-28] Ya'kûb Paşa Camii'nin kayyumu oldu. 1163 yılı recebinin yirmi dokuzunda [1750] vefat etti. Ünlü sâlihlerden, Allah'tan korkan, nefesi bereketli, ilim ve irfan sahibi, temiz kalpli bir kimseydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- hıfz-ı Kur'ân: Kur'an'ı ezberleme; ezberleyene hâfız denir
- tasfiyye-i derûn: iç dünyayı, gönlü arıtma
- kayyum: caminin bakımına ve düzenine bakan görevli
- sulehâ: sâlih, dindar kimseler
- müttakî: Allah'tan korkup günahtan sakınan
- mübârek nefes: sohbeti ve duası bereketli sayılan
- nîk-siret: iyi huylu, temiz özlü
Çilehâne Tekkesi ve Ya'kûb Paşa Camii
Metinde anılan Çilehâne, Amasya'nın Pîrler semtindeki Yâkub Paşa Tekkesi'dir; halk arasında Çilehâne Tekkesi diye bilinir. Ankara Beylerbeyi Pazarlıoğlu Yâkub Paşa 815'te [1412] Halvetî tarikatına bağlı bu tekkeyi, Müftü Şeyh Gümüşlüzâde Abdurrahman Çelebi için yaptırıp vakfetmiştir. Vakfiyesi Şubat 1413'te Amasya kadısı Sarı Kadı lakaplı Mevlânâ Rükneddin Mahmud tarafından tescil edilmiştir. Yapının ortasında bir mescit, çevresinde halvet odaları ve derviş hücreleri bulunur. 1939 Erzincan depreminde hasar gören yapı 1967'de onarılmıştır.
Gümüşlüzâde'den sonra tekkenin meşihatı, Amasya halkının "silsiletü'z-zeheb" (altın zincir) dediği bir şeyhler dizisine geçmiştir. Daha sonraki şeyhler arasında Şeyh Mehmed Efendi (ö. 1099/1688), ardından Seyyid İbrâhim Efendi ve oğlu Seyyid Mehmed Efendi anılır. Hüsameddin'in "Çilehâne şeyhi es-Seyyid İbrâhim Efendi" dediği kişi, bu kayıtlardaki Seyyid İbrâhim Efendi'yle aynı olabilir; ancak kaynakta kesin bir eşleştirme yoktur. Tekkenin mütevelliliği de Mü'eyyed Çelebi ve çocuklarına geçmiştir; bu aile, 642 numaralı maddedeki Mü'eyyedzâdelerdir.
Hâfız Ahmed Efendi'nin kayyumu olduğu "Ya'kûb Paşa Camii"nin bu tekkenin mescidi olup olmadığı, elimizdeki kaynaklardan kesin olarak anlaşılmamıştır. Ahmed Efendi'ye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 198–198. amasya.bel.tr