A’yân-ı sâdâtdan “Emîr Ağa” demekle meşhûr es-Seyyid Mehmed Ağa’nın mahdûmudur. Fâzıl-ı meşhûr Amasya Müftüsü Hızır Efendi’den ikmâl-ı tahsîl edib ders-i âm oldu. Siyâdet-i ilmiyyesi ile de iştihâr edib Ma’kûlzâde İbrâhim Efendi’nin vefâtında mahlûl olan Hızır Paşa Medresesi müderrisi oldu. 1115 zilka’desinin yirmi ikisinde vefât etdi. Ulemâ-yı sâdâtdan bir merd-i sâlih idi. Birâderi es-Seyyid Mustafa Efendi’dir. [592]
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Emîr Ağazâde es-Seyyid
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 185 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Seyyid ileri gelenlerinden, "Emîr Ağa" diye bilinen es-Seyyid Mehmed Ağa'nın oğludur. Ünlü fazıl Amasya Müftüsü Hızır Efendi'den öğrenimini tamamlayıp genel ders hocası oldu. Seyyitlikten gelen ilmî itibarıyla da ün kazanıp Ma'kûlzâde İbrâhim Efendi'nin ölümüyle boşalan Hızır Paşa Medresesi müderrisi oldu. 1115 zilkadesinin yirmi ikisinde [1704] öldü. Seyyid âlimlerinden dindar bir kişiydi. Kardeşi es-Seyyid Mustafa Efendi'dir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- a'yân-ı sâdât: seyyidlerden, yani Peygamber soyundan gelenlerden ileri gelen kişiler
- mahdûm: oğul
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: genel ders hocası
- siyâdet-i ilmiyye: seyyitlik soyu ve ilimdeki itibar
- mahlûl: boşalmış (görev)
- merd-i sâlih: dindar, erdemli kişi
- birâder: kardeş
Hızır Paşa Medresesi ve Emîr Ağa Ailesi
Ahmed Efendi'nin müderrisliğini yaptığı Hızır Paşa Medresesi, Hüsameddin'in kitabında Amasya'nın ders verilen medreseleri arasında anılır. Madde, müderrisliğin nasıl el değiştirdiğini kısaca gösterir: Ma'kûlzâde İbrâhim Efendi ölünce medresenin yeri boşalmış, Ahmed Efendi bu göreve atanmıştır. Atama tarihi maddede yoktur; ölüm tarihi 1115 zilkadesinin yirmi ikisidir.
Baba Mehmed Ağa'nın "Emîr Ağa" diye anılması ve Ahmed Efendi'nin kendisinin "es-Seyyid" ve "ulemâ-yı sâdât" olarak nitelenmesi, ailenin Peygamber soyundan geldiği kabul edilen seyyid ailelerden olduğunu gösterir. Hocası Amasya Müftüsü Hızır Efendi'nin adı bir sonraki maddede (597), Müftü Ahmed Efendi'nin hocası olarak yeniden geçer; Hızır Efendi'nin 17. yüzyıl sonunda Amasya'da birden çok öğrenci yetiştirdiği anlaşılır. Bu kişilere dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 185. amasya.bel.tr