Amasyalıdır. Hasan bin Ahmed bin Mehmed’in mahdûmu olduğu kendi imzâsıyla müsbetdir. Amasya’da meşâhîr-i hattâtînden el-Hâc Kâsım Efendi’den hutût-ı mütenevvi’ayı, Hâcezâde el-Hâc Abdullah Efendiden de ulûmu ahz ü ikmâl edib [558] her iki cihetden me’zûn ve ders-i âm-ı meşhûr oldu.
Bir taraftan tedrîs-i ulûm ederek Hakala’da Kâsım Bey müderrisi ve diğer taraftan talebelere ta’lim-i hutût edib Sultân Bâyezîd imâreti ittisâlindeki hattât odasında üstâd-ı mu’allim oldu. Yıllarca vazifelerine devam ederek pek çok şakirdân-ı hatt ü ma’rifet yetiştirdi. 1090 hudûdunda vefât etdi.
Âlim, kâmil bir hattât-ı meşhûr idi. Yazdığı kitaplar enâfis-i âsârdan ma’dûd olup Abdullatîf Efendi kütübhanesini tezyîn etmektedirler. Hatt-ı nesihde pek mâhir olduğunu yazıları göstermektedir. Mahdûmları Abdullah, Mustafa Efendilerle ammizâdesi Hâtunîye vâ’izi Fazlullah Efendi de hattât-ı meşhûr idiler. Dâmâdı birâderzâdesi Mustafa Efendi’dir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Hasan oğlu Ahmed oğlu Mehmed'in oğlu olduğu kendi imzasıyla sabittir. Amasya'da ünlü hattatlardan el-Hâc Kâsım Efendi'den çeşitli yazı türlerini, Hâcezâde el-Hâc Abdullah Efendi'den de ilimleri öğrenip tamamladı. Her iki yönden de izin (icazet) alarak herkese açık ders veren, ünlü bir hoca oldu.
Bir yandan ilim öğreterek Hakala'da Kâsım Bey Medresesi müderrisi, öbür yandan öğrencilere yazı öğreterek Sultan Bâyezid İmareti'ne bitişik hattat odasında usta hoca oldu. Yıllarca görevlerini sürdürüp yazı ve bilgi öğrenen çok sayıda öğrenci yetiştirdi. 1090 dolaylarında [1679] öldü.
Âlim ve olgun, ünlü bir hattattı. Yazdığı kitaplar nadide eserlerden sayılır ve Abdüllatîf Efendi Kütüphanesi'ni süslemektedir. Nesih yazıda çok usta olduğunu yazıları göstermektedir. Oğulları Abdullah ve Mustafa Efendilerle amcasının oğlu, Hâtuniye vaizi Fazlullah Efendi de ünlü hattatlardı. Damadı, kardeşinin oğlu Mustafa Efendi'dir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- hutût-ı mütenevvi'a: çeşitli yazı türleri
- me'zûn: izinli, icazetli
- ders-i âm: herkese açık ders veren hoca
- tedrîs: ders verme
- ta'lîm-i hutût: yazı öğretimi
- şâkirdân: öğrenciler
- enâfis-i âsâr: değerli, nadide eserler
- tezyîn: süsleme
- hatt-ı nesih: kitap yazımında yaygın kullanılan yuvarlak hatlı yazı türü
- birâderzâde: kardeşin oğlu
Amasya'da Hat Eğitimi
Metin, Amasya'nın 17. yüzyılda yalnız bir ilim merkezi değil, bir yazı okulu olduğunu da gösterir. Ahmed Efendi'nin iki hocası var: yazıyı hattat Kâsım Efendi'den, bilgileri Hâcezâde Abdullah Efendi'den almıştır. Sultan Bâyezid İmareti, Sultan II. Bayezid'in Amasya'daki külliyesinin aşhane bölümüdür. Külliye 1486'da tamamlanmış; ortasında cami, sağında medrese, solunda aşhane-imaret yer alır. Külliyenin kitabelerini Ali b. Mezîd adlı bir hattat yazmıştır. Hüsameddin'in sözünü ettiği hattat odasının yeri ve düzeni için başka kaynakta bilgi bulunamadı.
Hattat Ailesi
Madde, birkaç kuşak boyunca hat sanatıyla uğraşan bir aileyi tanıtır. Oğulları Abdullah ve Mustafa Efendiler ile amcasının oğlu Hâtuniye vaizi Fazlullah Efendi de ünlü hattat sayılmıştır. Fazlullah Efendi'nin oğlu Ahmed Efendi (Fazlızâde) için yazılan 566 sıra numaralı maddede de aynı hattat çevresi görülür. Yazdığı kitapların bugün Abdüllatîf Efendi Kütüphanesi'ni süslediği bilgisi Hüsameddin'e aittir; bu kütüphane ve kitapların bugünkü durumu hakkında başka kaynakta bilgi bulunamadı. Hakala'daki Kâsım Bey Medresesi'nin bugünkü yeri de doğrulanamadı.
Kaynakça