AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Efendi-İmâret Şeyhi

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 158 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya’da tahsîl-i ulûm ederek ders-i âm oldu. 1031’de Yörgüç Paşa İmâreti şeyhi ve 1044’de Yörgüç Paşa Câmii vâ’izi olduğu halde 1051 hudûdunda vefât etdi. Âlim, vâ’iz idi. Kadızâde Ahmed Efendi bin İbrâhim Efendi ve diğer Kadızâde Ahmed Efendi bin Mehmed Efendi de 1053 sâline doğru vefât etmişlerdir. [502] Ulemâ-yı kudâtdan ve nüvvâbdan idiler.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'da ilim tahsil ederek dersiâm (halka açık ders veren müderris) oldu. 1031'de [1621-22] Yörgüç Paşa İmareti şeyhi, 1044'te [1634-35] Yörgüç Paşa Camii vaizi iken 1051 dolaylarında [1641-42] vefat etti. Âlim ve vaizdi. Kadızâde Ahmed Efendi, İbrâhim Efendi oğlu, ve bir başka Kadızâde Ahmed Efendi, Mehmed Efendi oğlu, da 1053 yılına doğru [1643-44] vefat etmişlerdir. Kadı olmuş ulemâdan ve kadı naiplerindendiler.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • tahsîl-i ulûm: ilim öğrenimi
  • ders-i âm: halka açık ders veren, imtihanla bu yetkiyi almış müderris
  • imâret: vakıf yemekhanesi, yoksullara ve yolculara yemek verilen yer
  • vâ'iz: cami kürsüsünden öğüt veren, vaaz eden kişi
  • hudûd: dolayı, civarı (tarih için "yaklaşık")
  • ulemâ-yı kudât: kadılık yapmış âlimler
  • nüvvâb: kadı naipleri, kadıların yerine bakan vekiller

Yörgüç Paşa Külliyesi

Yörgüç Paşa İmareti, Amasya'daki Yörgüç Paşa Külliyesi'nin bir parçasıdır. Külliye, bir çalışmaya göre 834 yılında [1430] yaptırılmış, cami ve camiye bağlı türbeyle birlikte medrese, hamam, imaret ve hanı da kapsamaktaydı. Bunlardan cami ve türbe bugün de kullanılmakta, medrese, hamam, imaret ve han günümüze ulaşmamıştır (Dikmen-Toruk, 2019). TDV maddesi de Yörgüç Paşa'nın Amasya'da bir cami, medrese, imaret ve iki hamam yaptırdığını, bunlardan Amasya, Gümüş, Kavak ve Köprü'deki camilerle Tokat'taki hamamın günümüze ulaştığını belirtir. Dolayısıyla metinde anılan "Yörgüç Paşa İmareti" bugün ayakta değildir; adı vakıf kayıtlarında ve Hüsameddin'in aktardığı şeyh listelerinde yaşar.

Dersiâmlık

Mehmet İpşirli'nin TDV maddesine göre dersiâm olabilmek için medreseden mezun olup icazet aldıktan sonra bir imtihana daha girmek gerekirdi. Halka açık ders verme yetkisini bu yolla alan müderrisler halk arasında etkili olurdu. Metindeki Ahmed Efendi'nin hem dersiâm hem imaret şeyhi hem de caminin vaizi olması, onun halkla doğrudan ilişki kuran bir âlim olduğunu gösterir. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı. Kadızâde Ahmed Efendilerin ise yalnızca ad ve ölüm tarihlerini veren Hüsameddin'den başka bir kaydı bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 158–158. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler