AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Efendi-Mecdî Hâce

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 228 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya dâhilinde Mecitözü kazâsı kurrâsından olup İbrâhim’in oğludur. Fâzıl-ı meşhûr Sipâhizâde şeyhü’l-ulemâ el-Hâc Hâfız Ömer Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib mücâz ve ders-i âm oldu. Ba’dehû Narlıbahçe’de Türedîzâde el-Hâc Süleyman Ağa’nın binâ etdiği Süleymaniyye Medresesi müderrisi olduğu halde 1259’da vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdan vâ’iz, fakîh, münzevî bir zât idi. Narlıbahçe mezârlığında medfûndur.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'ya bağlı Mecitözü kazasının köylerindendir; İbrâhim oğludur. Ünlü bilgin Sipâhizâde şeyhülulemâ el-Hâc Hâfız Ömer Efendi'den öğrenimini tamamlayıp icâzet aldı ve herkese açık ders verdi. Sonra Narlıbahçe'de Türedîzâde el-Hâc Süleyman Ağa'nın yaptırdığı Süleymâniyye Medresesi'nin müderrisi olduğu hâlde 1259'da [1843-44] öldü. Ünlü âlimlerden, vaiz, fıkıh bilgini, inzivayı seven bir kişiydi. Narlıbahçe mezarlığında yatmaktadır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kazâ: bir sancağın alt idari birimi
  • kurrâ: köyler
  • fâzıl-ı meşhûr: ünlü bilgin
  • şeyhü'l-ulemâ: âlimlerin başı, en kıdemli âlim
  • mücâz: icâzetli, ders verme izni almış
  • ders-i âm: herkese açık, izinli ders verme
  • müderris: medrese hocası
  • vâ'iz: din hizmetlisi, vaaz veren kişi
  • fakîh: fıkıh bilgini
  • münzevî: inzivaya çekilmiş, toplumdan uzak yaşayan
  • medfûn: gömülü

Mecitözü ve Süleymâniyye Medresesi

Mecitözü, uzun süre Amasya sancağına bağlı bir kazaydı; on dokuzuncu yüzyıl sonunda sancağın sekiz kazasından biri olarak sayılır. Bugün Çorum iline bağlıdır; 1916'da Çorum'a bağlanmadan önce uzun süre Sivas'a bağlı Amasya idaresindeydi. İlçenin tarihî yapıları arasında Elvan Çelebi Camii (1352), türbesi ve hamamı sayılır. Ahmed Efendi'nin köyünün adı Hüsameddin'ce verilmediği için hangisi olduğu bilinmiyor.

"Ders-i âm" ve "mücâz" terimleri, ders vermek için hocadan icâzet almayı anlatır. Ömer Efendi için kullanılan "şeyhülulemâ" unvanı, onun Amasya âlimlerinin en kıdemlilerinden sayıldığını düşündürür. Süleymâniyye Medresesi ise Telli'nin aktardığı yirminci yüzyıl Amasya medreseleri listesinde anılmaz; bu medrese, Narlıbahçe'de bir hayır sahibinin yaptırdığı küçük bir kuruluş olabilir. Bu tahmin doğrulanamadı.

Ahmed Efendi'ye, Sipâhizâde Ömer Efendi'ye, Türedîzâde Süleyman Ağa'ya, Narlıbahçe'deki medreseye ve mezarlığa dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 228–228. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

6. Cilt içindekiler