Amasyalıdır. Beylerbeyilerden Amasyalı Sarhoş Mehmed Paşa’nın mahdûmudur. Bu da züamâ-i meşâhîrinden olup Amasya Alaybeyi, Civan Mehmed Paşa’nın sadâretinde [520] Niğde Sancağı Beyi, 1057 senesi evâ’ilinde Karaman Beylerbeyi oldu. Senesi zilka’desinde ma’zûl olup sonra Hamit Sancağı mutasarrıfı olarak Abaza Hasan’la uyuştu.
Bu yüzden yıllarca ma’zûl kaldı. 1064 senesi zilka’desinde İbşir Paşa’nın sadâretinde sânîyen Hamit Sancağı Mutasarrıfı olup 1066 recebinde ma’zûlen Amasya’ya geldi. 1068’de Abaza Hasan Paşa’ya uyup isyâna iştirâk eylediğinden 1069 senesi hengâmesinde maktûl oldu. Oğulları Mehmed, Hüseyin Beyler de Amasya’da müsâdere edildi. Evlâdına “Sarhoş Oğulları” dendi. Elyevm vardır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Beylerbeyilerden Amasyalı Sarhoş Mehmed Paşa'nın oğludur. O da tanınmış zeâmet sahiplerindendi. Amasya alaybeyi iken Civan Mehmed Paşa'nın sadrazamlığında Niğde sancak beyi, 1057 [1647] yılının başlarında Karaman beylerbeyi oldu. Aynı yılın zilkâde ayında görevden alındı, sonra Hamid Sancağı mutasarrıfı olarak Abaza Hasan'la anlaştı.
Bu yüzden yıllarca görevsiz kaldı. 1064 yılı zilkâdesinde İbşir Paşa'nın sadrazamlığında ikinci kez Hamid Sancağı mutasarrıfı oldu, 1066 recebinde görevden alınmış olarak Amasya'ya geldi. 1068'de Abaza Hasan Paşa'ya uyup isyana katıldığından 1069 yılı sıralarında öldürüldü. Oğulları Mehmed ve Hüseyin Beyler'in malı da Amasya'da müsadere edildi. Çocuklarına "Sarhoş Oğulları" denildi. Bugün de vardır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- züamâ-i meşâhîr: tanınmış zeâmet sahipleri (zaîmler)
- alaybeyi: bir sancağın timarlı sipahilerinin sefer sırasındaki komutanı
- evâ'il: başlangıç, ilk günler
- ma'zûl: görevden alınmış
- sânîyen: ikinci kez
- uyuşmak: anlaşmak, birlikte hareket etmek
- iştirâk: katılma
- hengâm: zaman, sıra
- müsâdere: mal ve mülke devletçe el konulması
- elyevm: bugün, şimdi
Alaybeyi ve Zaîm
Zeâmet sahipleri kendi bölgelerindeki timarlı sipahileri denetler, sefer sırasında onların başında giderdi. Savaşa çıkıldığında zaîmlerden biri seçilir ve alaybeyi unvanıyla bölgenin sipahilerine komuta ederdi. Sarhoş Mehmed Paşa'nın oğlunun Amasya alaybeyi iken Niğde sancak beyliğine, oradan da Karaman beylerbeyiliğine yükselmesi, taşrada bu yolla ilerleyen bir kariyerin tipik örneğidir.
Abaza Hasan Çevresi
Hüsameddin'in "Abaza Hasan'la uyuştu" dediği anlaşma, 1650'li yılların başındaki siyasi dengeyle ilgilidir. Abaza Hasan, kapıkulu sipahisi olarak 1648'de Türkmen voyvodalığına getirildi; sonra İpşir Mustafa Paşa ile birlikte hareket etti ve ikisi sipahi çevrelerinin desteğiyle merkezi hükümeti kendileriyle uzlaşmaya zorladı. İpşir Mustafa Paşa Zilhicce 1064'te (Ekim 1654) sadrazam oldu; metindeki "1064 zilkâdesi" tarihi, resmî atamadan bir ay önceye düşer; ay hesabında küçük bir kayma olmuş olabilir. İpşir Paşa 5 Receb 1065'te (11 Mayıs 1655) idam edildiği hâlde Hüsameddin 1066 recebinde "görevden alınmış olarak Amasya'ya geldi" der; bu, İpşir'in ölümünden bir yıl sonraki bir dönüşü gösterebilir.
1068'deki isyan, Köprülü Mehmed Paşa'nın sert uygulamaları üzerine çıktı. Abaza, Cemâziyelevvel 1069 sonunda (16-17 Şubat 1659) Halep'te öldürüldü; Hüsameddin'in "1069 hengâmesi" dediği tarih bu felaketi kapsar.
Başka Kaynaklarda
Sarhoş Mehmed Paşa, oğlu Ahmed Paşa ve "Sarhoş Oğulları" ailesi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 164–164. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar