Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 164 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Amasyalıdır. Amasya eşrâfından Gürcü Ali Beyzâde Mîr-livâ Mustafa Bey’in mahdûmudur. Züamâdan iken pederinin vefâtında terakkî gördü. Ba’dehû İbşir Paşa’ya intisâb edib sadâretinde Eskişehir Sancağı Beyi oldu.
İbşir Paşa’nın 1066 senesi recebinde ifnâsı üzerine ma’zûlen Amasya’ya gelip menkûbâne oturdu. Bu yüzden 1068’de Abaza Hasan Paşa’ya uyup birçok [521] rüfekâsıyla beraber Halep hengâmesinde i’dâm ve emvâl ve emlâkı müsâdere edildi.
Amasyalıdır. Amasya eşrafından Gürcü Ali Beyzâde mîr-livâ Mustafa Bey'in oğludur. Zeâmet sahibi iken babasının ölümü üzerine yükseldi. Sonra İbşir Paşa'ya bağlanıp onun sadrazamlığında Eskişehir sancak beyi oldu.
İbşir Paşa'nın 1066 recebinde ortadan kaldırılması üzerine görevden alınmış olarak Amasya'ya gelip gözden düşmüş biri olarak oturdu. Bu yüzden 1068'de Abaza Hasan Paşa'ya uyup birçok arkadaşıyla birlikte Halep olayı sırasında idam edildi; mal ve mülkü müsadere edildi.
İbşir Mustafa Paşa, Abaza kökenliydi ve Abaza Hasan'la yakın bir iş birliği içinde hareket ediyordu. Sivas valisiyken, Katırcıoğlu Mehmed Paşa'nın Abaza üzerine serdar yapılmasına öfkelenip Abaza tarafına geçti. İkisi birlikte Ankara ve Eskişehir'e girdi, her iki yerin ileri gelenlerini öldürttü. Sonradan Halep valiliği kendisine, Türkmen ağalığı Abaza'ya verilerek mesele yatıştırıldı. İbşir Paşa 1654 sonunda sadrazam olunca güvendiği kişileri önemli görevlere getirdi; Hüsameddin, Gürcüzâde Ahmed Bey'in Eskişehir sancak beyliğine de bu sadrazamlık sırasında atandığını söyler. Sadrazamlık yalnızca birkaç ay sürdü; 5 Receb 1065'te (11 Mayıs 1655) idam edildi.
Hüsameddin'in İbşir'in ölümünü 1066 recebi olarak vermesi TDV'deki 1065 tarihinden bir yıl farklıdır. Gürcüzâde Ahmed Bey'in Amasya'ya gelişinin bir yıl sonra, 1066'da olması da mümkündür; ancak metin bunu açıkça ayırmıyor.
Abaza Hasan'ın 1658'deki isyanı, kendisini ve çevresindeki üst düzey görevlileri Halep'e götürdü. Abaza ve yanındakiler, aman verileceği vaadiyle Halep'e çekildi; Cemâziyelevvel 1069 sonunda (16-17 Şubat 1659) bir tertiple yakalanıp öldürüldü ve malları devlet hazinesine geçti. Hüsameddin'in "Halep hengâmesi" dediği olay budur. Hüsameddin'in 1068 yılını vermesi, ayaklanmaya katılma tarihidir; ölümleri 1069'a rastlar.
Gürcü Ali Bey ve oğulları hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. TDV İslâm Ansiklopedisi'nde "Gürcü Mehmed Paşa" maddesi başka bir kişiyi, sadrazam olmuş Gürcü Mehmed Paşa'yı konu alır; Hüsameddin'in "Gürcüzâde" lakabı bu kişiyle ilişkilendirilemedi.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar