Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · BİRİNCİ BÂB · ONUNCU FASIL · ÜÇÜNCÜ DEVRE-İ TÂRİHİYYE
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 4. Cilt, s. 562 • Hazırlayan: Doç. Dr. Hicabi GÜLGEN
Amasyalıdır. Şâdgeldi Paşa ahfâdından Pîr Hüseyin Bey bin Derviş Mehmed Çelebi mahdûmu ve selefi Hüseyin Paşa’nın kayın pederidir. 1045 senesi [73] gurre-i muharreminde Amasya beyi olup Hoca Ahmed Paşa’nın ağalarından Bayburdlu Ahmed Ağa Amasya mütesellimi oldu.
Fakat Derviş Bey, Amasya beyi olduktan yirmi yedi gün sonra kazâen vefât eylediğinden Amasya sancağı, Revân’dan kaçıp Sultân Murâd’a dehâlet ve kabûl-i tabiiyet eden İran ümerâsından Elkâs Bey’e tevcîh ve ihsân edildi.
Amasyalıdır. Şâdgeldi Paşa'nın torunlarından, Derviş Mehmed Çelebi'nin oğlu Pîr Hüseyin Bey'in oğlu ve kendisinden önceki Hüseyin Paşa'nın kayınpederidir. 1045 [1635] yılı muharrem başında Amasya beyi oldu; Hoca Ahmed Paşa'nın ağalarından Bayburtlu Ahmed Ağa da Amasya mütesellimi oldu.
Fakat Derviş Bey, Amasya beyi olduktan yirmi yedi gün sonra bir kaza sonucu vefat ettiğinden Amasya sancağı, Revan'dan kaçıp Sultan Murad'a sığınan ve tâbiiyetini kabul eden İran emirlerinden Elkâs Bey'e verildi ve bağışlandı.
Hüsameddin, Derviş Bey'i Şâdgeldi Paşa'nın soyuna bağlar. Ölümün nedenini açıklamaz, bir kaza sonucu olduğunu belirtmekle yetinir. Sürenin yirmi yedi gün olması, bir sonraki maddedeki tarihlerle tutar: Elkâs Bey'in atanması muharremin yirmi sekizinci gününe düşer. Bu tarih, ordunun Kars'a vardığı 1 Safer 1045'in (17 Temmuz 1635) birkaç gün öncesidir. Yani sancak, Revan'ın kuşatılmasından önce el değiştirmiştir.
Metinde "selefi Hüseyin Paşa" diye anılan kişi, bir önceki maddedeki Erzurum Kalesi muhafızı Hüseyin Bey olmalıdır; çünkü o madde Hüseyin Bey'in Kars beylerbeyi olarak sancaktan ayrıldığını ve yerine Derviş Bey'in getirildiğini bildirir. Bu bir çıkarımdır, metin açıkça söylemez.
Elkâs Bey'in Revan'dan kaçıp Osmanlı'ya sığınması, Revan muhafızıyla anlaşmazlığa dayanır; bir sonraki maddede bu muhafızın adı verilir. Revan'ın başında Emîrgûneoğlu Tahmasb Kulı Han bulunuyordu ve kale 8 Ağustos 1635'te teslim oldu. Elkâs Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Derviş Bey ve Bayburtlu Ahmed Ağa hakkında da başka kaynaklarda bilgi bulunamadı.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar