AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emîn Mehmed Efendi-Fazlızâde es-Seyyid el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 364 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasya eşrâfından es-Seyyid el-Hâc Ahmed Efendi bin el-Hâc İsmâil Efendi bin Mehmed Efendi bin el-Hâc Ali Efendi mahdûmudur. Buna “Emîn Sıdkı Mehmed Efendi” dendi. İstanbul’a gidip mâliye aklâmından birine yerleşti. [331]

Orada tefeyyüz ederek 1244’de mukâtaât kîsedârı, 1246’da defterdâr mektubcusu, 1247 şevvâlinde küçük rûznamçeci oldu. 1249’da rûznâme-i evvel, 1252’de mukâtaât muhâsebecisi, 1254 muharreminde Eshâm muhâsebecisi olup 1257’de vefât etdi. Ricâl-i devletden idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya eşrafından Seyyid Hacı Ahmed Efendi'nin oğludur; Ahmed Efendi Hacı İsmâil Efendi'nin, İsmâil Efendi Mehmed Efendi'nin, Mehmed Efendi de Hacı Ali Efendi'nin oğludur. Kendisine "Emîn Sıdkı Mehmed Efendi" denildi. İstanbul'a gidip maliye kalemlerinden birine yerleşti.

Orada ilerleyerek 1244'te [1828-29] mukâtaât kîsedârı, 1246'da [1830-31] defterdar mektupçusu, 1247 Şevval'inde [1832] küçük rûznâmçeci oldu. 1249'da [1833-34] rûznâme-i evvel, 1252'de [1836-37] mukâtaât muhasebecisi, 1254 Muharrem'inde [1838] Eshâm muhasebecisi olup 1257'de [1841-42] vefat etti. Devlet ricalindendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: şehrin ileri gelenleri, seyyid soyundan olanlar da bu çevrede sayılır
  • mahdûm: oğul
  • mâliye aklâmı: maliye dairesindeki kalemler (bürolar)
  • mukâtaât kîsedârı: mukataa gelirlerinin paralarını tutan görevli
  • defterdâr mektubcusu: defterdarın yazışmalarını yürüten kâtip
  • rûznamçeci: günlük gelir-gider defterini (rûznâme) tutan kâtip
  • rûznâme-i evvel: rûznâmçe dairesinin birinci görevlisi
  • mukâtaât muhasebecisi: mukataa hesaplarını yürüten muhasebeci
  • Eshâm muhasebecisi: eshâm (devlet borç senetleri) hesaplarının muhasebecisi
  • ricâl-i devlet: devlet adamları

Adaşlar ve Soy

Maddenin başlığı, 363 numaralı maddedeki "Emîn Mehmed Efendi, Fazlızâde es-Seyyid el-Hâc" ile aynıdır, ama kişiler farklıdır: 363'ün babası Seyyid Hâfız Mehmed Efendi, bu maddenin babası Seyyid Hacı Ahmed Efendi'dir ve 363 Sivas valisinin kâtibi ve Amasya ayânı iken 1240'ta, bu madde İstanbul maliye bürokrasisinde 1257'de ölür. Fazlızâde nisbetinin iki kişide görülmesi aynı aileye işaret edebilir, ancak metin böyle bir bağ kurmaz; bu bir çıkarımdır. Başlıkta geçen "es-Seyyid" ve "el-Hâc" sözleri Amasya eşrâfı arasında seyyid soyundan geldiği ve hacca gittiği anlamına gelir.

Doğrulanamayanlar

Emîn Sıdkı Mehmed Efendi'nin görevleri ve tarihleri hakkında okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Adı benzer bürokratların kayıtları bulundu ama bu kişiyle ilişkileri gösterilemediği için kullanılmadı. Madde yalnız Hüsameddin'e dayanır.

Kaynakça

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 364–364. amasya.bel.tr

7. Cilt içindekiler