AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emîn Mehmed Efendi-Musâzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 364 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Gümüşlüzâde Câmii imâmı Mûsâ Efendi’nin mahdûmudur. Bade’t-tahsîl pederinin irtihâlinde câmi-i mezkûr imâmı olup 1266 senesi şevvâlinin yirmi birinde vefât etdi. Ulemâdan sâlih, hâfız-ı Kur’ân, şeyhü’l-kurrâ bir zât idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Gümüşlüzâde Camii imamı Mûsâ Efendi'nin oğludur. Öğrenimini tamamladıktan sonra babası ölünce adı geçen caminin imamı oldu ve 1266 yılı Şevval ayının yirmi birinde [1849-50] vefat etti. Din bilginlerinden, iyi huylu, Kur'ân hâfızı, kıraat bilginlerinin başı olan bir kişiydi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • bade't-tahsîl: öğrenimden sonra
  • pederinin irtihâli: babasının ölümü
  • ulemâ: âlimler, din bilginleri
  • sâlih: iyi, dindar kişi
  • hâfız-ı Kur'ân: Kur'ân'ı ezbere bilen
  • şeyhü'l-kurrâ: Kur'ân okuma (kıraat) bilginlerinin başı

Gümüşlü Camii

Amasya'daki Gümüşlü Camii, kültür ve turizm kayıtlarına göre ilk kez 1326'da Taceddin Mahmud Çelebi'nin yaptırdığı, ahşap çatılı bir yapıdır. 1419 depreminde yıkılmış, 1491'de Defterdar Mahmut Bey yeniden yaptırmıştır. 1612 yangınından sonra Şemseddin Paşa onartmış, 1688'deki onarımı yaptıran Gümüşlüzâde İbrahim Bey'in adı cami ile anılır olmuştur. 1721 yangınından sonra vakıf mütevellisi Mustafa Ağa bir onarım daha yaptırmıştır. Kesme taştan, kare planlı yapıya 1903'te bir son cemaat yeri eklenmiştir.

Hüsameddin camiyi "Tâciye Câmii" adıyla da anar ve Bâğ Helkis arazisinin doğu yarısının, Bedreddîn Mahmûd Çelebi'nin oğlu Gümüşlüzâde Şemseddîn Ahmed Çelebi tarafından 805'te [1402-03] vakfedildiğini, bu arazinin Gümüşlüzâde Camii'nin vakıfları arasında olduğunu yazar. Bu pasajda caminin yapım tarihi verilmez; dolayısıyla kültür ve turizm kaydındaki 1326 tarihiyle kitap arasında doğrudan bir çelişki kurulamaz.

İmamlığın Babadan Oğula Geçmesi

Mûsâzâde'nin kendi maddesi kısadır, ama Hüsameddin'in aynı camideki başka imamlara ayırdığı maddeler bu görevin çoğu zaman aileler içinde kaldığını gösterir. Hatîbzâde Ebûbekir Efendi 1188'de [1774-75] Gümüşlüzâde Camii imamı olmuş, camide ders vermiş, 1224'te [1809] ölmüştür. İmâmzâde Hâfız Ahmed Efendi, imam ve kıraat bilgini olan babası el-Hâc Hasan Efendi'nin ölümü üzerine imam olmuş, camiye bitişik Fâtıma Hâtun Medresesi'nde müderrislik yapmış, 1223'te [1808] ölmüştür. İmâmzâde Emîn Mehmed Efendi de 1216'da [1801-02] imam olmuş, sonra Şeyh Ya'kub Efendi Tekkesi şeyhi olarak 1247 dolaylarında [1831-32] ölmüştür. Mûsâzâde'nin babasının yerine imam olması bu düzenin bir örneğidir.

Camide ayrıca kürsü şeyhliği görevi vardı. Hüsameddin bunun örneğini 17. yüzyıldan verir: Zileli Muharrem Efendizâde Abdurrauf Efendi bu göreve sahipti, ölünce oğlu Ahmed Efendi kürsü şeyhi ve Fâtımiyye Medresesi müderrisi oldu. Mûsâzâde'nin bu görevi alıp almadığına dair kayıt bulunmuyor.

Mûsâ Efendi ve oğlu hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 364. amasya.bel.tr
  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, 1. Cilt, s. 123–132 (Bâğ Helkis ve Tâciye Câmii vakfı); 4. Cilt, s. 568; 6. Cilt, s. 99, 170 ve 221; 7. Cilt, s. 363.

Resmî kaynaklar

7. Cilt içindekiler