Amasyalıdır. Amasya Müftüsü es-Seyyid el-Hâc Ali Efendizâde es-Seyyid el-Hâc Süleyman Efendi’nin mahdûmudur. Ya’kub Paşa müderrisi olan pederinin irtihâlinde tâlib-i ilim olduğundan medrese diğerine tevcîh edilmişti.
Buna fevkalâde canı sıkılıp tahsîl-i ilim ve kemâle bezl-i makdûr ederek Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi’den mücâz ve ders-i âm oldu. Ba’dehû İstanbul’a gidip bi’l-imtihân tarîk-i kudâta dâhil olarak hayli kasabât ve bilâda nâib [317] ve kadı olduğu halde 1217’de vefât etdi. Ulemâ-ı kudâtdan idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Amasya Müftüsü es-Seyyid el-Hâc Ali Efendizâde es-Seyyid el-Hâc Süleyman Efendi'nin oğludur. Yakub Paşa Medresesi müderrisi olan babası öldüğünde kendisi ilim öğrenmekte olduğundan, medrese bir başkasına verilmişti.
Buna çok canı sıkılıp ilim öğrenmeye ve olgunlaşmaya gücünün yettiği kadar çaba gösterdi; Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'den icazet alarak herkese açık ders verdi. Sonra İstanbul'a gidip imtihanla kadılık yoluna girdi ve birçok kasaba ve ilde naip ve kadı olduktan sonra 1217'de [1802-03] öldü. Kadılık yapmış âlimlerdendi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mahdûm: oğul
- müftî: dinî ve hukukî sorulara fetva veren görevli
- müderris: medrese hocası
- irtihâl: ölüm
- tâlib-i ilim: ilim öğrencisi
- tevcîh: bir görevin birine verilmesi
- bezl-i makdûr: elinden gelen çabayı göstermek
- mücâz: icazet almış, ders vermeye yetki verilmiş
- ders-i âm: herkese açık ders veren hoca
- tarîk-i kudât: kadılık yolu
- nâib: kadı adına yargı işlerine bakan vekil
Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi
Metinde adı geçen Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi, kitabın aynı bölümündeki başka bir maddede (Taşköprülü el-Hâc Emîn Mehmed Efendi) "Amasya'da allâme Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'nin ders halkası" diye anılır. Demek ki bu zat Amasya'da ders veriyor ve birbirinden ayrı iki öğrencisine icazet veriyordu. Kitap bu iki maddede onun hakkında başka bir bilgi vermez; doğum ve ölüm yılı, eserleri ya da hangi medresede okuttuğu okunan kaynaklarda bulunamadı.
Aranıp Bulunamayanlar
Emîn Mehmed Efendi'ye, babasına, Yakub Paşa Medresesi'ne ve Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'ye dair yapılan aramalarda bu kişiler hakkında ayrıntılı bilgi veren bir yazıya rastlanmadı. Amasya medreselerinin müderrislerini Meşîhat Arşivi belgelerine göre inceleyen bir çalışma bulunmakla birlikte, bu çalışma II. Abdülhamid dönemindeki (1876-1909) müderrisleri konu aldığından 1217'de ölen bir kadıyı kapsamaz (çıkarım). Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça