AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emîn Mehmed Efendi-Tâşköprülü el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 361 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Tâşköprü Müftüsü Hâfız Ali Efendi’nin mahdûmudur. Amasya‘da Allâme Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi’nin halka-i tedrîsinde ikmâl-i tahsîl edib ders-i âm ve Yörgüç Paşa Câmii kürsi şeyhi olduğu halde 1227’de vefât etdi. Âlim, vâiz, sâlih bir zât idi. Mahdûmu Sadık Mehmed Efendi ve birâderi el-Hâc Abdullah Efendi ricâl-i ilmiyyedendir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Taşköprü Müftüsü Hâfız Ali Efendi'nin oğludur. Amasya'da büyük âlim Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'nin ders halkasında öğrenimini tamamlayıp herkese açık ders verdi; Yörgüç Paşa Camii kürsü şeyhi olduğu hâlde 1227'de [1812-13] öldü. Âlim, vaiz ve sâlih bir zattı. Oğlu Sadık Mehmed Efendi ile kardeşi el-Hâc Abdullah Efendi ilmiye sınıfındandır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • allâme: çok bilgili, büyük âlim
  • halka-i tedrîs: ders halkası, hocanın çevresinde toplanan öğrenci topluluğu
  • ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
  • ders-i âm: herkese açık ders veren hoca
  • kürsü şeyhi: camide kürsüden ders ya da vaaz veren görevli
  • vâiz: öğüt veren, camide dinî konuşma yapan kişi
  • ricâl-i ilmiyye: ilmiye sınıfının mensupları

Yörgüç Paşa Camii

Metindeki Emîn Mehmed Efendi'nin kürsü şeyhi olduğu cami, Amasya'da Yeşilırmak kıyısındaki Yörgüç Paşa Camii'dir. Kapı üzerindeki kitabeye göre Atabeg Yörgüç Paşa tarafından 834'te (1430) yaptırılmıştır. Kimi kaynaklarda yapım yılı 1428 olarak geçer; iki tarih arasındaki farkı açıklayan bir kayda rastlanmadı. Yörgüç Paşa, Çelebi Mehmed'in oğlu Şehzade Murad'ın lalası olmuş, sonradan vezirliğe yükselmiş bir devlet adamıdır.

Yapı tabhâneli, yani zâviyeli camiler grubuna girer; son cemaat yeri yoktur. Girişin doğusundaki bölümün, günümüze ulaşmayan medresenin dershanesi olduğu düşünülür. Batıdaki bölüm türbe olarak düzenlenmiştir ve Yörgüç Paşa ile ailesine ait dört mermer sandukayı barındırır. Cami Yeşilırmak'ın kıyısında bulunduğundan su taşkınlarından zarar görmüş, iç mekânı bu yüzden yenilenmiştir; özgün minaresi de kalmamış, yerine sade bir ahşap minare yapılmıştır.

Doğrulanamayanlar

Taşköprü Müftüsü Hâfız Ali Efendi, Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi, Sadık Mehmed Efendi ve el-Hâc Abdullah Efendi hakkında okunan kaynaklarda bilgi bulunamadı. Başka kaynaklarda Emîn Mehmed Efendi'ye dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 361–361. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

7. Cilt içindekiler