AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emîneddîn Ebu’l-Kâsım Mehmed Çelebi-Tebrizîoğlu

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 355–356 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Amasya kadı’l-kudâtı Mevlânâ Celâleddîn Abdülvehhâb bin Mevlânâ Hüsâmeddîn Yûsuf bin Abdurrahman bin Ebî Bekir et-Tebrîzî mahdûmudur. Ulemâ-yı asrından tahsîl-i ulûm etdikten sonra Medrese-i Halîfiyye -Halfet müderrisi, 675’de sadrü’l-ulemâ ve 684’de Amasya kadı’l-kudâtı görüldü. Sonra vefât etdi. Esâtîn-i ulemâdan bir kadı idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Amasya başkadısı Mevlânâ Celâleddîn Abdülvehhâb'ın oğludur; Abdülvehhâb da Mevlânâ Hüsâmeddîn Yûsuf bin Abdurrahman bin Ebî Bekir et-Tebrîzî'nin oğludur. Zamanının âlimlerinden ilim öğrendikten sonra Halîfiyye Medresesi'nin [Halfet] müderrisi oldu; 675'te [1276-77] sadrü'l-ulemâ, 684'te [1285-86] Amasya başkadısı olarak görüldü. Sonra öldü. Köklü âlimler sınıfından bir kadı idi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kadı'l-kudât: başkadı
  • sadrü'l-ulemâ: âlimlerin önde geleni
  • tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
  • esâtîn-i ulemâ: büyük, köklü âlimler

Halîfiyye Medresesi

Metindeki "Halîfiyye" ya da "Halfet" medresesi, adından hareketle Amasya'daki Halîfet Gazi Medresesi olmalıdır (çıkarım; metin başka bir ayrıntı vermez). Halk arasında "Hilfet Gazi" denen bu yapı, kitabesine göre 606'da [1209-10] yapılmıştır; kurucusu Halîfet Gazi'nin medrese vakfiyesi 622 [1225] tarihlidir. Halîfet Gazi, bir Dânişmendli emiri iken beyliğin sona ermesinden sonra Selçuklular'ın hizmetine girmiş, I. Alâeddin Keykubad zamanında 619'da [1222] Amasya valiliğine getirilmiş, sonra Erzurum valisi olmuş ve 1232'de Gürcüler'e karşı yapılan seferde şehit düşerek Amasya'daki türbesine gömülmüştür. Medresenin güney duvarı ve doğu bölümü kısmen ayaktadır; 1647 depreminden sonra Müderris Hasan Efendi yıkılan yerleri ahşaptan yaptırmış, 1888'de Amasya müftüsü Hacı Osman Hilmi Efendi binayı kökten onarmıştır. Yapı topluluğu bugün Şamice mahallesinde, Torumtay sokağındadır. Medresenin Tebrîzîoğlu'nun müderris olduğu 675'teki durumuna dair okunan kaynaklarda bilgi yoktur.

Tebrîzîoğlu ve Ailesi

Tebrîzîoğlu'nun kendisine, babası Celâleddîn Abdülvehhâb'a ve dedesi Hüsâmeddîn Yûsuf'a dair okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Hüsameddin'in verdiği 675 ve 684 tarihleri bu nedenle doğrulanamadı.

Kaynakça

7. Cilt içindekiler