Emrullah Efendi-Yüzbaşızâde el-Hâc

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Eski Sivas valisi Amasyalı Kara Kulak Mustafa Paşa'nın oğlu Yüzbaşı Ali Bey'in oğludur. Hacı Efendizâde Emrullah Ağa'nın kızının oğludur. Öğrenim görüp vezirlerden Hacı Mustafa Paşa'nın divan kâtibi oldu. 1191 yılından [1777-78] sonra öldü. Kâtip ve şairdi; mahlası "Emrî" idi. Oğulları Mustafa ve Hasan Efendilerdir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

• esbak: eski, önceki
• vâlî: vali
• kerîmezâde: kızın oğlu, torun
• vüzerâ: vezirler
• dîvân kâtibi: bir paşanın divanındaki yazı işlerini yürüten kâtip
• mahlas: şairin şiirlerinde kullandığı takma ad

Aile Bağları

Metindeki "Kara Kulak Mustafa Paşazâde" ifadesi, Yüzbaşı Ali Bey'in Kara Kulak Mustafa Paşa'nın oğlu olduğunu gösterir. Cümlede "eski Sivas valisi" nitelemesinin Mustafa Paşa'ya mı, Ali Bey'e mi ait olduğu belli değildir; yukarıdaki aktarım ilk okumaya dayanır. Emrullah Efendi'nin anne tarafından dedesi olan Hacı Efendizâde Emrullah Ağa, önceki maddelerde anlatılan Amasya ayan ailesindendir ve 1099'da [1687-88] öldüğü yazılan Emrullah Ağa ile aynı kişi görünmektedir; bu bir çıkarımdır. Oğulları arasında anılan Hasan Efendi, sonraki maddede hattat Vehbî Efendi'nin babası olarak geçer.

Emrî Mahlası

Kâtip ve şair olan Emrullah Efendi'nin şiirlerine ya da "Emrî" mahlaslı başka bir kaydına okunan kaynaklarda rastlanmadı. Kara Kulak Mustafa Paşa ile Yüzbaşı Ali Bey'e dair yapılan aramalarda da bilgi bulunamadı; Vezir Hacı Mustafa Paşa'nın kimliği de belirlenemedi. Maddenin ölüm tarihi "1191'den sonra" diye verildiği için ölüm yılı kesin değildir.

Kaynakça

• Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 350–350. amasya.bel.tr