Amasyalıdır. Mûmâ-ileyh Hacı Emrullah Efendizâde Hasan Efendi’nin mahdûmudur. Amasya‘da hutût-ı mütenevviayı, [284] hattât-ı meşhûr Maydonozcuzâde el-Hâc Hâfız Halil Zühdü Efendi’den ahz ve temeşşuk ederek ketebe vaz’ına me’zûn oldu.
Kezâlik Amasya hattâtlarından Sultâniye müderrisi Kâtibzâde es-Seyyid Hâfız Ahmed Kâmil, diğer Zileli Hâfız Mehmed Kâmil Efendilerden de temeşşuk edib her birinden izin ve icâzet alarak hattât-ı meşhûr oldu.
Cedd-i a’lâsı olan Sekbân-ı Timur vakfı mütevellîsi bulunan pederinin 1225’de vefâtı üzerine vakf-ı mezkûre ber-vech-i evlâdiyyet mütevellî ve Sultân Bâyezîd Mektebi hat muallimi olup yıllarca Amasya‘da ta’lîm-i hat ederek l278’de vefât etdi. Evlâdına bıraktığı âsâr-ı nefîsesi yıllarca medâr-ı taayyüş olduğunu sabâvetimizde gördük.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Adı geçen Hacı Emrullah Efendizâde Hasan Efendi'nin oğludur. Amasya'da çeşitli yazı türlerini, ünlü hattat Maydonozcuzâde Hacı Hâfız Halil Zühdü Efendi'den öğrenip çalışarak "ketebe vaz'ı" için [yazı yazma usulü ve kitâbet anlamında] izin aldı.
Aynı şekilde Amasya hattatlarından, Sultâniye müderrisi Kâtibzâde Seyyid Hâfız Ahmed Kâmil ile Zileli Hâfız Mehmed Kâmil Efendilerden de yazı çalışıp her birinden izin ve icâzet alarak ünlü bir hattat oldu.
Yüce dedesi Sekbân-ı Timur'un vakfına mütevelli olan babasının 1225'te [1810-11] ölümü üzerine, vakfın şartı uyarınca soydan gelen olarak bu vakfın mütevellisi ve Sultân Bâyezîd Mektebi'nin hat öğretmeni oldu. Yıllarca Amasya'da yazı öğretip 1278'de [1861-62] öldü. Çocuklarına bıraktığı güzel eserlerin yıllarca geçim kaynağı olduğunu çocukluğumuzda gördük.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- hutût-ı mütenevvia: çeşitli yazı türleri, hatlar
- ahz ve temeşşuk: öğrenme ve yazı örneklerini çalışarak ilerleme
- ketebe vaz'ı: yazı yazma usulü, kitâbet anlamında kullanıldığı anlaşılıyor; tam karşılığı kesin değil
- me'zun: izinli, yetkili
- icâzet: bir hocanın öğrencisine verdiği yazılı ya da sözlü yetki belgesi
- cedd-i a'lâ: yüce dede, soydan gelen uzak ata
- mütevellî: vakfın yönetimini yürüten kişi
- ber-vech-i evlâdiyyet: vakıf şartı gereği soydan gelenlere geçme
- hat muallimi: yazı öğretmeni
- âsâr-ı nefîse: değerli eserler
- medâr-ı taayyüş: geçim vesilesi
- sabâvet: çocukluk
Hocaları ve Vakıf
Metin, Vehbî Efendi'nin üç hocasını anar: Maydonozcuzâde Hâfız Halil Zühdü, Kâtibzâde Hâfız Ahmed Kâmil ve Zileli Hâfız Mehmed Kâmil. Üçü de okunan kaynaklarda bulunamadı. Başlıktaki "Vehbî" adının mahlas mı, ad mı olduğu belirsizdir; yazı örneklerine dair kayıt da bulunamadı.
"Sekbân-ı Timur" adı, Amasya'daki vakıflar arasında başka bir kaynakta anılır: Zünnunabad kazasının köy gelirlerini inceleyen bir makale, nüfusu kalabalık köylerin hisselerinin Amasya'daki Yörgüç Paşa, Sekban Timur ve Acem Ali vakıflarına ayrıldığını yazar. Bu, vakfın var olduğunu gösterir; ancak makale vakfın kurucusunu, tarihini ya da mütevellilerini vermez. Vakfın adını taşıyan Sekbân-ı Timur'un Vehbî Efendi'nin yüce dedesi olduğu yalnız Hüsameddin'in aktarımıdır; bu doğrulanamadı.
Sultân Bâyezîd Mektebi
Vehbî Efendi'nin hat muallimliği yaptığı Sultân Bâyezîd Mektebi, Amasya'da II. Bayezid'in yaptırdığı cami külliyesiyle ilgili olabilir; bu bir çıkarımdır, metin yalnız adı verir. Mektebin kuruluşu ve işleyişine dair okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 350–350. amasya.bel.tr
- Murat Alandağlı, "İnancın, Şekavetin ve Siyasetin Şekillendirdiği Bir Orta Anadolu Kazası: Zünnunabad", Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 115 (2025).