Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 336 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Amasyalıdır. Hâcegânı Dîvân-ı Hümâyûndan harem kethüdâsı Süleyman Ağazâde el-Hâc Şerîf Mehmed Efendi’nin mahdûmudur. Gürcüzâde es-Seyyid Halil Paşa’nın kerîmezâdesi olduğu münâsebetiyle Gürcüzâdelikle iştihâr etdi.
İbtidâ Halil Paşa dâiresinde bulundu. Ba’dehû Dîvân-ı hümâyûn kalemine girip orada terbiye gördü. Ba’dehû dayısı Hâfız Ali Paşa’nın kethüdâsı olup 1223’de müşârün-ileyhin Bursa’da ikâmeti esnâsında Amasya‘ya geldi. Meclîs-i a’yân âzâsı iken 1227’de vefât etdi.
Amasyalıdır. Divan-ı Hümâyun kâtiplerinden olan harem kethüdası Süleyman Ağa'nın oğlu Hacı Şerif Mehmed Efendi'nin oğludur. Gürcüzâde Seyyid Halil Paşa'nın kızının oğlu olması dolayısıyla "Gürcüzâde" diye tanındı.
Önce Halil Paşa'nın konağında bulundu. Sonra Divan-ı Hümâyun kalemine girip orada yetişti. Daha sonra dayısı Hâfız Ali Paşa'nın kethüdası (kâhyası) olup 1223'te [1808-09] adı geçen paşanın Bursa'da bulunduğu sırada Amasya'ya geldi. Âyan meclisi üyesi iken 1227'de [1812-13] öldü.
Metne göre Eşref Abdurrahman Bey baba tarafından Divan-ı Hümâyun kalemiyle ve saray çevresiyle, anne tarafından Gürcüzâde Halil Paşa'yla bağlıdır. Dayısı Hâfız Ali Paşa'nın Halil Paşa'nın oğlu olması düşünülebilir, ancak bu bir çıkarımdır; Hüsameddin bunu açıkça yazmaz. Bir sonraki maddede Hacı Şerif Mehmed Efendi'nin torunu Eşref Mehmed Bey'in de Hâfız Ali Paşa'nın dairesinde yetiştiği ve paşanın ölümü üzerine 1247'de (1831-32) Amasya'ya geldiği yazılıdır. Buradan Hâfız Ali Paşa'nın 1247'de öldüğü anlaşılır. Eşref Mehmed Bey'in babası Süleyman Şâkir Bey de aynı Hacı Şerif Mehmed Efendi'nin oğlu olarak anıldığından, Hüsameddin'in kayıtlarına göre iki Eşref amca ile yeğen olmaktadır.
Gürcüzâde Halil Paşa'ya, Hâfız Ali Paşa'ya ve Amasya'daki Gürcüzâde ailesine dair yapılan aramalarda, bu isimlere ait doğrulanabilir bir kayda rastlanmadı. Aramada öne çıkan Halil Paşa adları başka kişilere aittir ve bu maddeyle ilişkilendirilmedi. Amasya'da XIX. yüzyılın başındaki âyan meclisi uygulaması ve Eşref Abdurrahman Bey'in bu meclisteki yeri de okunan kaynaklarda ayrıca anlatılmıyor.