AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Evhadüddîn Mahmûd el-Kûmârî

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 369 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Kûmârulu Türkleri’nden ve aşîret beylerinden Sûlî Bey’in mahdûmudur. Kibâr-ı kudâttan Mevlânâ Sadreddîn İsmâîl el-Malatî’den ahz-i ulûm edib ders-i âm ve üstâdından sonra Medrese-i Gıyâsiyye müderrisi ve ba’dehû Amasya kâdı’l-kudâtı olduğu hâlde 618 sâlinden sonra vefât etdi. Kibâr-ı ulemâ ve kudâttan bir zât idi. Birâderzâdesi Mevlânâ Bedreddîn İbrâhim el-Kimârî yukarıda geçti.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Kûmârulu Türkleri'nden ve aşiret beylerinden Sûlî Bey'in oğludur. Büyük kadılardan Mevlânâ Sadreddîn İsmâîl el-Malatî'den ilim öğrenip ders-i âm (herkese açık ders verme yetkisine sahip hoca) oldu ve hocasından sonra Gıyâsiyye Medresesi müderrisi, daha sonra Amasya kadılkudâtı (baş kadısı) iken 618'den [1221-22] sonra vefat etti. Büyük âlim ve kadılardan biriydi. Yeğeni Mevlânâ Bedreddîn İbrâhim el-Kimârî yukarıda geçti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • aşîret: oymak, konar göçer topluluk
  • kibâr-ı kudât: büyük kadılar
  • ahz-i ulûm: ilim alma, öğrenim görme
  • ders-i âm: herkese açık ders verme yetkisine sahip hoca
  • kâdı'l-kudât: baş kadı
  • birâderzâde: kardeşin oğlu, yeğen

Gıyâsiyye Medresesi

Amasya'da Gıyâsiyye adını taşıyan bir medrese, yapılan aramalarda bulunamadı. Selçuklu döneminde Amasya'da yapıldığı bilinen medreseler arasında Halifet Gazi (1209-10), Gökmedrese, Alaca Yahya ve Ata Bey medreseleri sayılır; Gıyâsiyye bu listelerde yer almaz. Adın bir Selçuklu sultanının Gıyâseddin lakabına nispetle verilmiş olması muhtemeldir, ancak bu bir çıkarımdır ve doğrulanamadı. Medresenin bugün ayakta olup olmadığına dair de kayıt yoktur.

Akraba ve Soy

Metin, Evhadüddin Mahmud'un yeğeni Bedreddîn İbrâhim el-Kimârî'nin "yukarıda geçtiğini" bildirir. Kûmârî ile Kimârî yazımları birbirinden ayrıdır; bu cildin önceki maddelerinde Kimârî ya da Kûmârî nisbesiyle bir madde bulunamadı. Madde ya başka bir başlık altında yer alıyor ya da yazım farkı yüzünden bulunamıyor olabilir. Kûmârulu Türkleri ile Sûlî Bey için de kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Ölüm Tarihi

Hüsameddin ölüm tarihini "618 sâlinden sonra" diye verir, yani 1221-22 kişinin hayatta bulunduğu son tarihtir; ölümün kesin yılı bilinmez. Amasya kadılkudâtlığı unvanını taşıyan kişi için yapılan aramalarda başka bir kayıt bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler