AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Evhadüddîn Kâsım Çelebi-Merzifonî

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 369 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Merzifonlu Mehmed Çelebi mahdûmudur. Orada fuhûl-i ulemâdan Mevlânâ Saferşâh-ı Rûmî’den ahz-i ulûm edib Ders-i âm ve Hacı Hasanzâde Medresesi müderrisi. Merzifon müftüsü olduğu hâlde 832 hudûdunda vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdan, fakîh, zâhid bir zât idi. Bâyezîd Paşa Vakfiyesi Zeyli’nde şâhid görüldü.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Merzifonlu Mehmed Çelebi'nin oğludur. Orada büyük âlimlerden Mevlânâ Saferşâh-ı Rûmî'nin yanında ilim öğrenip ders-i âm (herkese açık ders verme yetkisine sahip hoca) oldu ve Hacı Hasanzâde Medresesi'nde müderris oldu. Merzifon müftüsü iken 832 dolaylarında [1428-29] vefat etti. Ünlü âlimlerden, fakih ve zâhid bir kimseydi. Bâyezîd Paşa Vakfiyesi'nin zeylinde (ek kaydında) şahit olarak görüldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • fuhûl-i ulemâ: büyük âlimler
  • ahz-i ulûm: ilim alma
  • ders-i âm: herkese açık ders verme yetkisine sahip hoca
  • müderris: medrese hocası
  • hudûd: civar, dolayı; burada "yaklaşık"
  • fakîh: İslâm hukuku bilgini
  • zâhid: dünya zevklerinden uzak duran, dindar kimse
  • zeyl: bir belgeye sonradan eklenen kayıt
  • şâhid: şahit

Bâyezîd Paşa Vakfiyesi ve Zeyli

Amasya'daki Bayezid Paşa Camii'nin kitabesine göre cami, Çelebi Sultan I. Mehmed'in vezirlerinden Bayezid Paşa tarafından 817 Muharreminde [Nisan 1414] yaptırılmıştır. Bayezid Paşa'nın 11 Zilhicce 820 [19 Ocak 1418] tarihli, başı eksik Arapça bir vakfiyesi bilinir; bu vakfiyenin 821 [1418] ve 823 [1420] tarihli ekleri de vardır. Vakfiyenin bir özeti caminin son cemaat yerinde ve Kuşköprüsü yakınındaki bir kayanın üzerinde taşa işlenmiştir. Hüsameddin'in andığı zeyl, bilinen bu eklerden biri olabilir; hangisi olduğu yazılı olmadığından bu bir çıkarımdır ve eklerin metni bu araştırmada incelenemedi. Bayezid Paşa, II. Murad döneminde Şehzade Mustafa üzerine gönderilmiş, askerlerinin çoğunun karşı tarafa geçmesiyle teslim alınmış ve ertesi gün öldürülmüştür (1421).

Merzifon'daki Medreseler

Merzifon'un Osmanlı dönemindeki vakıf eserleri arasında Câmi-i Cedîd mahallesindeki Çelebi Sultan Mehmed Medresesi (817 [1414]), 822 [1419] tarihli imaret ve zâviye, II. Murad'ın yaptırdığı Medreseönü Camii (830 [1427]) ve Tâceddin İbrâhim Paşa Camii (tahminen 828 [1425]) sayılır. Hacı Hasanzâde Medresesi bu listede yer almaz ve aranan kaynaklarda bulunamadı. Merzifon'da Hacı Hasan adıyla anılan bir mahalle ve 1126 [1714] tarihli bir Hacı Hasan Camii vardır; bu adın medresenin kurucusuyla ilgili olup olmadığı doğrulanamadı. Hocası Mevlânâ Saferşâh-ı Rûmî için de bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 369–369. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler