Amasyalıdır. Yeniçerilikden Bektâş oğlu el-Hâc Mehmed Ağa ibn-i el-Hâc Ömer Ağa bin Bektâş Ağa’nın oğludur. Amasya’da [186] yeniçeri olup okuyup yazma öğrendi. Biraz da ilm ü ma’rifet edindi. Sonra İstanbul’a gidip ba’zı hemşehrilerinin delâletiyle ocağa girip yazıcı olarak oldukça bir şöhret kazandı.
1206 zilka’desinde yazıcılıkla yeniçeri ağası olan Kâtipzâde Mehmed Sa’id Ağa’nın himmetiyle baş-yazıcılıkdan kethüdâyeri, ba’dehû muhzır ağası olarak dâhil-i katâr olup 1210 senesi şevvâlinde zağarcıbaşılıkdan kul kethüdâsı oldu.
Ancak yeniçeri ağası Tokatlı Mustafa Ağa’nın istirkâbına binâen 1211 senesi rebiülâhirinde tekâ’üde sevk edildi. Ba’dehû Hicâz’a gidip sene-i mezbûre zilhiccesi evâsıtında Mekke-i Mükerreme’de vefât etdi. Şeci’, müdebbir, okur, yazar bir zât idi. Mahdûmu el-Hâc Mehmed Ağa’dır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Yeniçerilikten gelen Bektaşoğlu Hacı Mehmed Ağa'nın oğludur; Mehmed Ağa, Hacı Ömer Ağa'nın oğlu, o da Bektaş Ağa'nın oğluydu. Amasya'da yeniçeri olup okuma yazma öğrendi. Biraz da ilim ve bilgi edindi. Sonra İstanbul'a gidip bazı hemşehrilerinin aracılığıyla ocağa girdi ve yazıcı olarak epeyce ün kazandı.
1206 yılının zilkade ayında, yazıcılıkla yeniçeri ağası olan Kâtipzâde Mehmed Sa'id Ağa'nın gayretiyle baş yazıcılıktan kethüdâyerliğine, sonra muhzır ağalığına geçerek kadroya katıldı. 1210 yılının şevval ayında zağarcıbaşılıktan kul kethüdâsı oldu.
Ancak yeniçeri ağası Tokatlı Mustafa Ağa'nın kuşkulanması yüzünden 1211 yılının rebiülâhir ayında emekliye sevk edildi. Ardından Hicaz'a gidip aynı yılın zilhicce ayı ortalarında Mekke'de öldü. Yürekli, tedbirli, okuyup yazan bir kişiydi. Oğlu Hacı Mehmed Ağa'dır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ocak: yeniçeri ocağı, kapıkulu piyade teşkilatı
- kethüdâ: vekil, kâhya; kul kethüdâsı: yeniçeri ağasının vekili
- himmet: gayret, destek
- tekâüt: emeklilik
- şeci': yürekli; müdebbir: tedbirli, işini bilen
- mahdûm: oğul
Metnin Verdiği Kariyer Basamakları
Madde, Amasya'dan İstanbul'a giderek yeniçeri ocağında yükselen bir yazıcının kısa hayat hikâyesidir. Hüsameddin'in kaydında sıra şöyledir: yazıcılık, baş yazıcılık, kethüdâyerlik, muhzır ağalığı (1206), zağarcıbaşılık, kul kethüdâlığı (1210). Yani kul kethüdâlığı makamına, kitaba göre, dört yıl içinde ulaşmıştır. Metin, ilk yükselişi Kâtipzâde Mehmed Sa'id Ağa'nın, emekliye sevkini ise Tokatlı Mustafa Ağa'nın kuşkusuyla ilişkilendirir; ağa değiştikçe ocak içindeki konumların da değiştiği anlaşılmaktadır.
Hicaz'a gidip orada ölmesi, metnin kendi ifadesiyle emekliye sevkinden sonraki son durağıdır; ölüm yeri Mekke olarak kaydedilmiştir. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 65. amasya.bel.tr