AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Ağa-Sekbân

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 32 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Hasan oğludur. Amasya’da Sultân Bâyezîd-i Sânî vâlî iken Hâlid Ağa’dan sonra sekbânlar ağası, Amasya yeniçerileri zâbıtı olup 892 sâlinden sonra vefât etdi. Hâlid Ağazâde İbrâhim Ağa da Amasya’da sekbânbaşı, yeniçeriler serdârı olup 896 sâlinden sonra vefât etdi. Zî-nüfuz adamlardı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Hasan'ın oğludur. Sultan II. Bayezid Amasya valisiyken Hâlid Ağa'dan sonra sekbanlar ağası, yani Amasya yeniçerilerinin düzen sorumlusu oldu; 892'den [1487] sonra öldü. Hâlid Ağazâde İbrâhim Ağa da Amasya'da sekbanbaşı ve yeniçeriler serdarı olup 896'dan [1490-91] sonra öldü. İkisi de sözü geçen, nüfuzlu kimselerdi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • sekbânlar ağası: sekban birliklerinin komutanı
  • zâbıt: düzeni sağlayan komutan
  • serdâr: bir yerdeki yeniçerilerin komutanı
  • zî-nüfûz: nüfuzlu, sözü geçen

Amasya'da Yeniçeri ve Sekban Komutanları

Sekbanlar 1451'den itibaren yeniçeri ocağının içinde yer alıyordu. Sekbanbaşı ağadan sonra gelen ikinci komutan sayılırdı. Yeniçeri ocağında ağalık makamı I. Selim zamanında, 1515'te yeniden kurulana kadar ocağı sekbanbaşıların yönettiği yazılır. Taşrada ise yeniçerilerin işleriyle ve sefere gidişleriyle serdarlar ilgilenirdi. Amasya için bu düzenin sonraki yüzyıldaki örneklerinden biri, yeniçeri zabiti olarak anılan Çakaloğlu Hüseyin Ağa'dır; 1731'de bir yeniçeri haydut elebaşının Amasya'da kendini ikinci Patrona ilan ettiği de kayıtlıdır.

Maddede aynı adı taşıyan iki sekbanbaşı vardır: Hasan'ın oğlu İbrâhim Ağa ile ondan sonra gelen, Hâlid Ağa'nın oğlu İbrâhim Ağa. Metin, ikincisinin ilkinin ardılı olup olmadığını açıkça söylemez; yalnızca biri 892'den, öteki 896'dan sonra ölmüştür. Bu madde sahibini, iki madde önce anlatılan Hasan Ağazâde İbrâhim Ağa ile (6-81) karıştırmamak gerekir; o da babasının adı Hasan olan bir sekbanbaşıdır, ancak ölümü 871 dolaylarına denk gelir. Hâlid Ağa'ya ve bu iki İbrâhim Ağa'ya dair başka bir kaynakta ayrıntı bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 32–32. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler