AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Halvetî-Pîr Baba

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 33 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Köprülüdür. Eş-Şeyh Aydın el-Havetî hizmetinde tahsîl-i ilm ü hâl edib hilâfet aldı. Şeyhinin vefâtında zâviyesi şeyhi olup irşâd-ı tâlibîn ile iştigâl ve ibâdete hasr-ı işgâl ederek 912 hudûdunda vefât eyledi. Âlim, müteşerri’ bir zât idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Köprülüdür. Şeyh Aydın el-Halvetî'nin hizmetinde ilim ve tasavvufî olgunluk öğrenip hilâfet aldı. Şeyhinin ölümünde zâviyesinin şeyhi olup talipleri yola getirmekle uğraşarak ve kendini ibadete adayarak 912 dolaylarında [1506-07] öldü. Âlim, şeriata bağlı bir zâttı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • tahsîl-i ilm ü hâl: hem ilim hem tasavvufî hâl öğrenme
  • hilâfet: şeyhin izin vermesi, onun adına irşat yetkisi
  • zâviye: tekke, derviş yurdu
  • irşâd-ı tâlibîn: isteklileri yola getirme
  • müteşerri': şeriata bağlı
  • hasr-ı işgâl: vaktini yalnızca bir işe verme

Amasya Halvetîliği

Halvetî tarikatı Amasya'da Pîr İlyâs Amâsî (ö. 833/1429) aracılığıyla yayılmıştır; kimi araştırmacıların bunu II. Bayezid'in Amasya valiliği dönemine bağlaması doğru görülmez. Anadolu'da Halvetiyye adıyla kurulan ilk tekkenin Pîr İlyâs'ın Amasya'daki Gümüşlüoğlu Tekkesi olduğu yazılır. Şehirde Çilehâne, Şamlar, Şehre Küstü, Kuşbaz, Hızır Paşa, Çevikce, Meydan, Sâdeddîn, Hoca Sultan, Ehlullah ve başka Halvetî tekkeleri sayılır. Maddedeki İbrâhim Halvetî'nin bağlı olduğu "Şeyh Aydın"ın ve kendi zâviyesinin bu tekkelerden hangisiyle ilişkili olduğu, bakılan çalışmalarda saptanamadı. Metindeki "Köprülü" sözünün hangi yere işaret ettiği de maddeden anlaşılmaz.

Merzifon'da "Piri Baba" adıyla anılan bir dervişin türbesi bulunur; Evliya Çelebi'nin anlattığı bu kişi Horasan'dan gelmiş bir mutasavvıftır. Hüsameddin'in İbrâhim Halvetî'si ile arasında bir bağ kurulamadığından, adların benzerliği yüzünden karıştırılmaması gerekir. Maddedeki kişiye dair başka bir kaynakta bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 33–33. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Kitaplar

6. Cilt içindekiler