AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Gürcüzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 45 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Ümerâdan Mustafa Bey bin İbrâhim Paşa bin Ali Bey’in mahdûmudur. A’yân-ı züamâdan iken mîr-livâ oldu. 1099’da Yeğen Osmân Paşa vak’asında ta’kîbâta uğrayıp gizlendi. Ba’dehû meydâna çıkıp 1104’de vefât etdi. Birâderi Mehmed Bey de Kara İbrâhim Paşa’nın sadâretden azlinde ta’kîbâta uğramıştı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Beylerden Mustafa Bey bin İbrâhim Paşa bin Ali Bey'in oğludur. Zeamet sahiplerinin ileri gelenlerinden iken sancak beyi oldu. 1099'da [1687-88] Yeğen Osman Paşa olayında takibe uğrayıp gizlendi. Sonra ortaya çıkıp 1104'te [1692-93] vefat etti. Kardeşi Mehmed Bey de Kara İbrâhim Paşa'nın sadaretten azlinde takibe uğramıştı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ümerâ: beyler
  • a'yân-ı züamâ: zeamet sahiplerinin ileri gelenleri
  • mîr-livâ: sancak beyi
  • ta'kîb: izleme, kovuşturma
  • azl: görevden alma

Yeğen Osman Paşa Olayı

Maddede adı geçen Yeğen Osman Paşa, Kara İbrâhim Paşa'nın yeğenidir (Bayburdluzâde maddesine bkz., 6-132). Ansiklopedi ve tarih kayıtlarına göre Osman Paşa Anadolu sekbanlarının başı olmuş, 1687'de kısa süre Rumeli beylerbeyi olarak anılmıştır. Kara İbrâhim Paşa'nın yerine geçen Sarı Süleyman Paşa, eski sadrazamın yeğeni Osman Paşa ve adamlarının hareketlerinden şüphelenmiş; Kara İbrâhim Paşa'nın mallarına el koyup onu Rodos'a sürmüş ve öldürtmüştür. Hüsameddin'in "Gürcüzâde Mehmed Beyler tazyîkâta uğradı" cümlesi (6-132) ile bu maddedeki "kardeşi Mehmed Bey de takibe uğramıştı" cümlesi aynı sıkıntıyı anlatıyor görünür. Bu maddede olay 1099 tarihine bağlanırken Bayburdluzâde maddesinde müsadere 1097'de verilir; tarih farkı, kovuşturmaların birkaç yıl sürmesinden ya da Hüsameddin'in tarihleri farklı kayıtlardan almasından kaynaklanıyor olabilir.

Gürcüzâdeler

"Gürcüzâde" adı Amasya'da birkaç ayrı kolu belirtir. Hüsameddin'in ilerideki bir maddesinde Halîl Bey-Gürcüzâde 1079'da kethüdâ yeri, sonra Tokat voyvodası ve 1084'te Amasya beytülmal emini olarak geçer. Dâyezâde İbrâhim Paşa'nın amca oğulları da Amasya'da "Gürcüzâdeler" diye tanınır (6-150). Bu maddedeki İbrâhim Bey'in bunlardan hangisiyle akraba olduğu metinden anlaşılmıyor.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler