Amasya civârında Ziyârelidir. Amasya’da ba’de’d-tahsîl [123] ders-i âm, sonra Hakala’da Kâsım Bey Medresesine müderris, ba’de’l-azl Sultân Bâyezîd Câmii kürsü şeyhi oldu. 1099’da Emîrler vak’asında azledilip âzim-i Hicâz olarak avdetde Ziyâre’de ikâmet ederek va’z u tezkîre devâm eyledi.
1114 senesi evâilinde vefât etdi. Ulemâdandır. Mahdûmları Halîl, İsmâil Efendiler de câm’i-i mezbûra imâm olup Halîl Efendi 1152’de ve İsmâil Efendi 1173’de vefât eyledi. İsmâil Efendizâde Sâlih Efendi imâm olup 1209’da vefâtıyla oğulları es-Seyyid el-Hâc Abdulganî, Halîl, Mehmed Efendilere imâmet verildi. Bunlara “Hacı İmâmoğulları” dendi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya yakınındaki Ziyareli'dir. Amasya'da öğrenimini tamamlayıp genel ders verdi, sonra Hakala'da Kâsım Bey Medresesi'ne müderris oldu; görevden alınınca Sultan Bayezid Camii kürsü şeyhi oldu. 1099'da [1687-88] Emîrler olayında görevden alındı ve Hicaz'a gitmeye karar verdi; dönüşünde Ziyâre'de oturarak vaaz ve nasihate devam etti.
1114 yılının başında [1702-03] vefat etti. Âlimlerdendir. Oğulları Halîl ve İsmâil Efendiler de adı geçen camiye imam olup Halîl Efendi 1152'de [1739-40], İsmâil Efendi 1173'te [1759-60] vefat etti. İsmâil Efendi'nin oğlu Sâlih Efendi imam olup 1209'da [1794-95] vefat edince oğulları es-Seyyid el-Hâc Abdulganî, Halîl ve Mehmed Efendilere imamlık verildi. Bunlara "Hacı İmâmoğulları" denildi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ba'de't-tahsîl: öğrenimden sonra
- ders-i âm: halka açık ders okutma yetkisi olan müderris
- kürsü şeyhi: büyük camilerde kürsüden vaaz veren ve ders okutan şeyh
- ba'de'l-azl: görevden alındıktan sonra
- âzim-i Hicâz: Hicaz'a (Mekke ve Medine) gitmeye niyetli, yola çıkan
- va'z u tezkîr: vaaz ve öğüt
- ulemâ: bilginler
Hakala ve Kasım Bey Medresesi
Hakala, medreseleriyle tanınan bir yerleşimdi. Kasım Bey Medresesi'ni Şehzade Bayezid'in emirlerinden Kasım Bey 1464'te yaptırmış, medrese 1827'ye kadar eğitim vermiştir; Amasya'nın ilk kırk medresesi arasında sayılır. Maddedeki "Hakala" ayrıca Hüsameddin'in 6-146 numaralı maddesinde Muhyiddin Mehmed Bey Medresesi ile birlikte anılır. İbrâhim Efendi bu medresede müderris, ardından Sultan Bayezid Camii'nde kürsü şeyhi olmuştur. Bu kürsü görevi, büyük camilerde cuma günleri vaaz veren ve ders okutan şeyhlik makamıdır; "cuma vâizliği" ya da "kürsü şeyhliği" diye de anılır.
1099 Olayı ve Ailesi
İbrâhim Efendi'nin 1099'da "Emîrler vak'ası"nda görevden alınması, 6-135'te geçen olayla aynıdır; olayın niteliği kaynaklarda açıklanmıyor. Hicaz'a gitmeye karar vermesinin ardından dönüşte Ziyâre'ye yerleştiği ve vaaza devam ettiği yazılır. Hüsameddin'in sayfalarında bu aile, 1209'a [1794-95] kadar camide imamlığı elinde tutan "Hacı İmâmoğulları" olarak izlenir. Ziyâre'nin bugünkü adı kaynaklarda bulunamadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar